تبلیغات
گیاه شناسی
گیاه شناسی
شنبه 21 دی 1387

انواع کرک ها

شنبه 21 دی 1387

نوع مطلب :
نویسنده :ش ش

۱- كرك غده مانند(تیره شاهدانه)

2- نوع دیگری از كرك غده ای

3- كرك ستاره ای(3D)

4- كرك ستاره ای پایه دار(تیره كاسنی)

5- كرك تیغه ای (تیره فرفیون)

6- نوعی دیگر از كرك تیغه ای

7- كرك حجیم شقایق (خانواده میریستیكاسه)

8- كرك ستاره ای 1

9- كرك ستاره ای 2

10- كرك ستاره ای 3

11- كرك ستاره ای 4

12- كرك ساده 1

13- كرك ساده 2

14- كرك ساده 3

15- كرك ساده 4

16- كرك ساده 5

17- نمایی از سلول كرك

18- نمایی از كرك بر روی ساقه

19- نمایی از سلول تغییر شكل یافته به كرك

نوع دیگر تقسیم بندی از لحاظ شکل:

1-     كرك سوزنی : تك سلولی ساده بوده و در جنس سیستوس و علف بیدی(Epilobium) مشاهده می‌شود.

 

٭ ٭

2-     كرك یك ردیفی : چندسلولی ساده بوده و در جنسSaintpaulia  ، شمعدانی(Pelargonium) مشاهده می‌گردد .

 

٭

3-     كرك خوشه‌ای : چند سلولی منشعب بوده و در پنیرك(Malva) ، برگ پنبه(Gossypium) مشاهده ‌می‌گردد .

 

٭ ٭

4-     كرك ستاره ای : تك سلولی منشعب بوده و در جنس كیسه‌كشیش(Capsella) ، گل برف ژاپنی(Deutzia) و Sida مشاهده می گردد.

٭ ٭

5-     كرك درخت مانند : چندسلولی منشعب بوده که در رزماری(Rosmarinus) ، اسطوخودوس(Lavandula) و چنار(Platanus) دیده می‌شود.

 

٭ ٭

6-     كرك سپرمانند : چند سلولی منشعب بوده و در میوه سنجد(Elaeagnus) و برگ زیتون(Olea) مشاهده می‌گردد .

 

7-     كرك چند سلولی كوتاه : كه در جنس سیب‌زمینی(Solanum) مشاهده می شود.

 




شنبه 21 دی 1387

caparales

شنبه 21 دی 1387

نوع مطلب :
نویسنده :ش ش

شامل:

Brassicaceae:

شرح تیره شب بو
 

تیره شب بو تیره بزرگی از گیاهان گلدار جدا گلبرگ و دارای نمونه های فراوانی در ایران است و دارای 350 جنس و 4000 گونه می باشد که بیشتر در مناطق سرد معتدله نیمکره شمالی فراوانی دارند. بعضی از این گیاهان در هر آب و هوائی یافت می شوند و به همین علت نیز آن چنان پراکندگی حاصل کرده اند که حتی در دور افتاده ترین نقاط کره زمین می توان آنها را یافت. بر عکس تعدادی از آنها بر اثر سازش با محیط های خاص همیشه در شرایط آب و هوایی مشخص بسر می برند.بیشترین انتشار آنها در آسیا و منطقه مدیترانه است.
از اختصاصات گیاهان این تیره آن است که عموماً علفی می
باشند بندرت بین آنها نمونه هایی با اعضای چوبی شده می توان یافت. برگهای آنها غالباً ساده و گلهای آنها نر – ماده و شامل 4 کاسبرگ ، 4 گلبرگ و 6 پرچم است دو تا از پرچم های آنها کوچک و 4 تای دیگری بزرگ می باشند.
هر دو نوع پرچم این گیاهان در معدودی از آنها تغییرات نسبتاً محسوس بطوری که به علت عدم رشد 2 پرچم کوچک ممکن است گل دارای پرچم بزرگ بنظر برسد و یا آنکه پرچم های بزرگ اصولاً تغییرات مختصری حاصل نمایند مادگی آنهاشامل 2 برچه پیوسته به هم است و از اتحاد آنها تخمدانی فوقانی و یک خانه بوجود می آید. میوه آنها به دو صورت خورجین (Silique) و یا خورجینک (silicule) است که در غالب آنها با
4 شکاف طولی باز می شود.
در میوه های خورجینی طول میوه از 3 برابر عرض آن بیشتر است مانند شب بو ولی در میوه های به شکل خورجینک طول میوه از 3 برابر عرض آن کمتر می باشد مثل قدومه.
در بافت های مختلف بعضی از گیاهان تیره شب بو، گلوکزیدهایی بوجود می آید بر اثر هیدرولیز اسانس گوگرد دار آنها نتیجه می شود عمل هیدرولیز نیز بر اثر مداخله فرمان مخصوصی بنام میروزین (Myrosine) و مجاورت با آب در آنها
صورت می گیرد. مطالعات بسیاری نشان می دهدکه اغلب گیاهان تیره شب بو دارای این فرمان در اندامهای خود می باشند ولی گلوکزید مذکور فقط در معدودی از آنها یافت میشود.محل پیدایش میروزین در اندامهای این گیاهان بشرح زیر است :
در ریشه : معمولاً میروزین در پارانشیم پوستی و پارانشیم آبکشی بوجود می آید.
در ساقه : اختصاصاً در ناحیه ریشه زا (Pericycle) تشکیل می
شود.
در برگ : اطراف دسته های آوندهای یافت می گردد.
در دانه : بوضع پراکنده در پارانشیم دانه و یا در اطراف دسته های چوب – آبکش لپه ها وجود دارد.

مصرف تعداد زیادی ازگیاهان این تیره به علت وجود گلوکزید اسانس های گوگرد دار در آنها است بر اثر وجود همین مواد است که در تغذیه نیز بکار می روند و یا به مصرف درمانی میرسند. بعضی از این گیاهان دانه های روغن دار دارند و از آنها روغن‌های مختلف برای مصارف تغذیه درمانی و یا صنعتی تهیه می گردد.این تیره شامل جنس ها و گونه های زیادی است که در زیر به طور خلاصه بیان شده است.

1) جنس قدومه  Alyssum:
    - گونه قدومه گل ریز   A.strigosum Banks.& Soland
    - قدومه خزنده   A.repens
2) جنس کلم  Brassica :
    - خردل سیاه  B.nigra (L.) Koch
3) جنس کتان کش  Camelina :
    - کتان کش تنک  C.laxa  C.A. Mey
4) جنس کیسه کشیش  Capslla :
    - کیسه کشیش  C.bursa-pastoris (L.) Medicus
 5) جنس ترتیزک  Cardamine :
    -  ترتیزک باتلاقی کرکی .C.hirsuta L
    - ترتیزک باتلاقی پیازچه دار  (.C.bulbifera L. Crantz.(Dentaria bulbifera L 
6) جنس اُزمک  Cardaria :
    - اُزمک ، ترتیزک وحشی   (.C.draba (L.) Desv.(Lepidium draba L
7) جنس خاکشیر ایرانی   Descurainia :
    - خاکشیر، خاکشیر ایرانی  D.sophia (L.) Webb ex prantl
8) جنس گلدباخیا  Goldbachia :
     - G.laevigata (Bieb) D.C
9)جنس شب بوی صحرایی، باهوشا   Malcolmia :
10)جنس آب تره، علف چشمه، بولاغ اوتی   Nasturtium :
     - علف چشمه،بولاغ اوتی، آب تره، تره تیزک آبی  N.officinale R.Br
11) جنس ترب   Raphanus :
    - ترب وحشی، ترب بدل، ترب علوفه ای   R.raphanistrum L
12) جنس خردل  Sinapis
    - خردل سفید  S.alba L
    - خردل وحشی، خردل بیابانی، خردل بری،خردل صحرایی  (S.arvensis L.(S.orientalis L  
13) جنس خاکشی  Sisybrium
    - خاکشیر تلخ، خاکشی تلخ  S.officinale (L.) Scop
    - خاکشیر لندنی  S.irio L

1) جنس قدومه    Alyssum

    گونه های متعلق به جنس قدومه به صورت یک ساله، دو ساله و یا چند ساله رشد میکنند. برگهای ساده، دارای عمر کم و با قاعده متورم هستند. گل آذین در گونه های مختلف خوشه ای، دیهیم،پانیکول و یا چتری هستند. کاسبرگها مستقیم، آزاد، ولی پیوسته به نظر می رسند و هم شکل یا دوکی شکل هستند. گلبرگها به رنگ زرد یا متمایل به سفید دیده می شوند. در طرفین پرچم های کوتاه غده های شهد وجود دارد. میوه شکوفا یا نا شکوفا و گرد تا بیضی شکل است. بذرها اغلب دارای ترکیبات موسیلاژ می یاشند.   

     

2) جنس کلم     Brassica

    در جنس کلم گونه های یک ساله، دوساله و چند ساله علفی با اندامهای هوایی کرکدار (در برخی گونه ها صاف)دیده می شود. برگها در گونه های مختلف به صورت ساده یا مرکب شانه ای و معمولا" ساقه در آغوش و در برخی گونه ها دمبرگ دار است. در فاصله بین ماههای خرداد و تیر گلها ظاهر میشوند. گلبرگها به رنگهای زرد یا سفید دیده می شوند. میوه از نوع خورجین و باریک و کشیده است و به حالت تقریبا" ایستاده بر روی ساقه قرار می گیرد.بذرها کروی است و در یک ردیف در داخل میوه قرار گرفته اند. حدود 40 گونه از این جنس شناسایی شده است که یکی از آنها B.nigra  می باشد. تعدادی از گونه های آن نیز در گروه علفهای هرز سمی قرار می گیرند.

3) جنس کتان کش    Camelina
   
    جنس کتان کش در ایران دارای گونه های یک ساله علفی با برگهای ساقه در آغوش، ساده، نیزه ای و چسبیده است. گلبرگها به رنگ سفید و سفید متمایل به کرمی یا زرد دیده می شوند. پرچمها طول نامساوی دارند. میوه کپسول گلابی شکل یا تخم مرغی معکوس با تعداد زیادی بذر است. سطح بذرها دارای ماده موسیلاژ است.


4)جنس کیسه کشیش    Capsella

    گونه های متعلق به جنس کیسه کشیش گیاهانی علفی، یک ساله و یا دو ساله هستند که اندامهای هوایی آنها دارای کرکهای ساده یا منشعب است. برگها با آرایش متناوب بر روی ساقه قرار گرفته اند و به حالت شانه ای یا کامل دیده می شوند. گونه های مختلف کپسلا تا اواسط بهار گل می دهند. گل آذین در انتهای ساقه تشکیل می شود. گلبرگها سفید یا صورتی رنگ و بیشتر مورد توجه زنبور عسل است.میوه از نوع خورجینک، و قلبی شکل وارونه و سه گوش و دارای دوخانه است، که هر کدام حاوی تعداد زیادی بذر است. در این جنس یک گونه مفید وجود دارد.

5)جنس ترتیزک باتلاقی   Cardamine

    این جنس در ایران 7 گونه یک ساله و دو ساله دارد که اغلب با ریزومهای گوشتی یا فلس دار دیده میشود. اندامهای هوایی کرکدار یا بدون کرک است. برگها کامل یا به صورت شانه ای است، که در حالت اخیر یک برگچه بزرگ در انتهای برگ به چجشم میخورد. اولین برگهای حقیقی کلیوی شکل است. گلبرگها سفید یا بنفش رنگ و به ندرت کرمی یا متمایل به زرد است. میوه از نوع خورجین است و بذرها در یک ردیف در هر حجره قرار گرفته اند.


6)جنس ازمک   Cardaria

    این جنس شامل گیاهانی علفی با تیپ رشدی چند ساله و اندامهای هوایی پوشیده از کرک های سفید رنگ و کوتاه است. میوه در گونه های مختلف به شکل تخم مرغی تا قلبی دیده میشود و یکی از گونه های مهم آن C.draba  است.

7) جنس خاکشیر ایرانی  Descurainia

    جنس خاکشیر ایرانی دارای گونه های علفی یک ساله و دو ساله با برگهای دو یا سه بار شانه ای ( به ندرت یکبار شانه ای) است. گلبرگها زرد و یا کرمی و میوه از نوع خورجین و طویل است. بذور در یک ردیف داخل میوه قرار گرفته و سطح بذرها دارای دارای لایه موسیلاژی هستند. این گونه به جنس Sisybrium spp. تا حدی شبیه هستند.

8) جنس گلدباخیا   Goldbachia

    جنس گلدباخیا دارای گونه های علفی یک ساله با اندامهای هوایی بدون کرک است. گلبرگها سفید تا ارغوانی روشن و میوه چهار گوش و ناشکوفا است.

9) جنس شب بوی صحرایی، باهوشا  Malcolmia

    جنس شب بوی صحرایی دارای بوته های علفی یک ساله با اندامهای هوایی نسبتا" کرک دار است. گلبرگها به رنگ متمایل به قرمز تا قرمز دیده میشوند. میوه از نوع خورجین است که بذرها در یک ردیف داخل آن قرار گرفته اند. این جنس در ایران 9 گونه علفی یک ساله دارد.

10) جنس آب تره، علف چشمه، بولاغ اوتی  Nasturtium

    جنس آب تره شامل گیاهان علفی و چند ساله با اندامهای هوایی کرکدار یا بدون کرک است. برگها شانه ای و گلبرگها سفید رنگ می باشد. تخمدان حاوی 50-30 تخمک است. میوه استوانه ای شکل و از نوع خورجین است و بذرها در دو ردیف قرار گرفته اند.

11)جنس ترب   Raphanus             

    رافانوسها گیاهانی یک ساله یا چند ساله علفی، با ریشه اصلی غده ای و برگهای شانه ای می باشند. اندامهای هوایی پوشیده از کرکهای خشن است. گونه های مختلف متعلق به جنس رافانوس از اوایل اردیبهشت ماه شروع به گلدهی می کنند و تا اواخر مرداد ماه نیز ادامه می یابد. گلبرگها به شکل تخم مرغی وارونه دیده می شوند.میوه از نوع خورجین، بندبند و واجد نوک مشخص است. جنس ترب در ایران یک گونه علفی خودرو دارد که امروزه ارقام اصلاح شده ای از آن مناطق مختلف کشور به عنوان سبزی خوراکی کاشته میشود.

12) جنس خردل  Sinapis

    اغلب گونه های جنس سیناپیس به صورت گیاهان علفی و یک ساله رشد می کنند. برگهای مرکب شانه ای و کرک دار با آرایش متناوب روی ساقه قرار گرفته اند. گل آذین در اغلب گونه ها از نوع خوشه ای و متراکم است. گلبرگها زرد یا سفید رنگ و کاسبرگها آزاد هستند. میوه از نوع خورجین، نوک دار، باریک و استوانه ای است و برخی از گونه های متعلق به این جنس برای دامها خاصیت سمی دارند.

13) جنس خاکشیر  Sisymbrium

    در این جنس گونه های علفی با تیپ رشدی یک ساله، دو ساله و چند ساله دیده می شود. اندامهای هوایی در گونه های مختلف به صورت صاف تا حدی کرک دار و برگهای متناوب و تقریبا" شانه ای ( به ندرت ساده) دیده می شوند. گلبرگها به رنگ زرد کم رنگ، زرد یا تقریبا" سفید است. میوه از نوع خورجین و باریک و مستقیم یا خمیده در برخی گونه ها و دارای بذرهای متعدی است. سطح بذرها دارای ترکیبات موسیلاژی نیست. حدود 80 گونه از این جنس تاکنون شناسایی شده است.


Papilionaceae:

تیره حبوبات یا نخود (Fabaceae) عموما از راسته گل سرخ از گیاهان دولپه است. گیاهان این تیره عموما دارای برگهای مرکب شانه‌ای ، گوشوارک‌دار و گلهایی 5 پر ، 5 چرخه‌ای با دو چرخه و فقط یک برچه هستند که به میوه‌ای از نوع نیام دوکفه‌ای تبدیل می‌شود. تیره حبوبات بعد از تیره کاسنی تقریبا دومین تیره مهم گیاهان گلدار است که نزدیک به 430 گونه و حدود 13000 گونه دارد.کلید شناسایی این تیره تخمدان است.بر اساس تخمدان تک برچه ای یا جند برجه ای تقسیم میشوند.در صورتیکه تخمدان چند برچه ای باشند یا درختی اند یا درختچه ای.در صورتی که درختچه ای باشد یا خاردار است یا بدون خار.در حالتبدون خار نحوه ی درختچه بصورت گسترده روی زمین یا علفی و راست است.





تصویر
تیره لگومینوزه



این تیره دارای سه زیر تیره به نامهای میموزه ، سزالپینه و پاپیوناسه است. تمام گیاهان این تیره از لحاظ آزاد بودن مادگی و یک برچه‌ای بودن تخمدان و داشتن میوه به صورت نیام دوکفه‌ای مشترک هستند و در دیگر اختصاصات باهم فرق دارند که در سه گروه متفاوت جمع می‌شوند.

زیر تیره شب خسب یا میموزه

گیاهان این زیر تیره غالبا به صورت درختچه یا درختان بلند و یا نظیر گونه آنتادااسکاندنس پیچان هستند و نمونه‌های علفی و یکساله نیز مانند گل حساس و بعضی آکاسیاهای کوچک پایا در بین آنها وجود دارد. گلها غالبا به صورت گل آذین سنبله یا گل آذین کروی متراکم و سرمانند مجتمع هستند. جام گل منظم ولی بسیار کوچک است و از 5 میلیمتر تجاوز نمی‌کند.

گلبرگها دارای پرآذین پره‌ای و پرچمها غالبا فراوان هستند و تقریبا بخش قابل دید و آشکار گل را تشکیل می‌دهند. میوه به صورت نیام ، شکوفا و یا ناشکوفا و محتوی دانه‌هایی با جنین راست و غالبا آلبومن‌دار است. میموزه‌ها عموما به صورت درختچه‌هایی نسبتا بلند در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری با برگهایی مرکب معمولا دوشانه‌ای و گوشوارک‌دار هستند.

جنسهای زیر تیره میموزه

  • جنس آکاسیا: ساقه برخی از آکاسیاها خارهایی دارد که ناشی از تغییر شکل گوشوارک برگها و یا تغییر شکل شاخه‌هاست. از گل برخی از آکاسیاها عطر گرفته می‌شود و برخی از آنها به عنوان درختان زینتی کاشته می‌شوند.





تصویر
آکاسیا




  • جنس آلبیزیا: درختانی با چتر کروی و گلهایی مجتمع در گل آذین نسبتا درشت ، صورتی ، سرخ و سفید هستند. بیشترین گونه‌های این جنس در کشورهای بین گرمسیری می‌رویند.

  • جنس میموزا: بسیاری از گونه‌های این جنس در آمریکای گرمسیری انتشار دارند. یکی از گونه‌های معروف آن به نام گل حساس (میموزا پودیکا) گیاهی است علفی ، یکساله و خاردار که خاستگاه گرمسیری دارد و در برزیل می‌روید.

  • جنس پارکیا: گلهای آن نر یا ماده و یا نازا هستند و در گل آذینهای کروی یا گرزی شکل مجتمع هستند. از میوه گونه‌ای به نام پارکیا بی‌گلوبوزا در سودان ماده قندی و از دانه آن مواد روغنی تهیه می‌کنند.

زیر تیره ارغوان

گیاهان این زیر تیره همگی درختچه ای و دارای جامی با پرآذین ناوی و پرچمهایی آزاد و تخمکهایی واژگون و دانه‌هایی غالبا آلبومن‌دار هستند. گیاهان زیرتیره سزالپینه بجز چند جنس تقریبا همگی در مناطق گرمسیری انتشار دارند و در این نواحی درختانی را با برگهای گوشوارک‌دار و مرکب شانه‌ای یا دوشانه‌ای شامل می‌شوند.

جنسهای زیر تیره سزالپینه

  • جنس سراتونیا: گونه معروف آن خرنوب (سراتونیا سیلیکوآ) است که بیشتر در نواحی مدیترانه‌ای می‌روید و با داشتن گلهای تک جنس و بدون جام مشخص است. این گیاه دارای نیامی چرمی و ناشکوفا با میان بر پرگوشت و حفره درونی منقسم به خانه‌های تک دانه‌ای است.





تصویر
درخت ارغوان




  • جنس ارغوان: گونه معروف آن درخت ارغوان (سرسیس سیلیکا ستروم) است که به عنوان درخت زینتی کاشته می‌شود. این درخت دارای برگهایی ساده ، قلوه‌ای شکل و گلهایی است مجتمع در خوشه‌های پرگل صورتی و درخشان که قبل از پیدایش برگها در بهار روی شاخه‌های قدیمی ظاهر می‌شوند.

  • جنس اریتروفلوئم: درختانی با برگهای مرکب دوبار شانه‌ای ، گل آذینی به صورت خوشه گرزن و یا سنبله هستند. گلها دارای 5 کاسبرگ پیوسته ، 5 گلبرگ ، 10 پرچم و تخمدانی یک برچه‌ای با دمگلی بسیار بلند هستند. پوست سمی با مواد آلکالوئیدی دارند که مقدار کم آن محرک قلب و مقدار زیاد آن بازدارنده قلب است.

زیر تیره پروانه واران

گیاهان این تیره علفی یا چوبی دارای گلهایی نامنظم و جامی با پرآذین درفشی هستند. پرچمها 10 عدد و غالبا بهم پیوسته‌اند. تخمدان محتوی تخمکهای واژگون و دانه‌ها فاقد آلبومن هستند. این زیر تیره شامل گونه‌های بسیاری در مناطقی معتدل و سرد است.

جنسهای پروانه آساها در ایران

  • جنس آناژیریس: گیاهی است بوته ای یا درختچه‌ای ، با برگهای سه برگچه‌ای. گل معمولا زرد است. از این جنس در ایران فقط گونه آناژیریس فتیدا در جنگلهای کردستان به نام محلی قاراتاجی گزارش شده است.

  • جنس لوتونونیس: گیاهی است علفی یا بوته‌ای و نیمه درختچه‌ای با برگهای پنجه‌ای. انواع ایرانی آن دارای برگهای سه برگچه‌ای و گلهای زرد است. این جنس دو گونه در بلوچستان دارد.

  • جنس شنبلیله: گیاهانی علفی ، یکساله با برگهایی سه برگچه‌ای و گوشوارکهایی ناپیوسته به دمبرگ هستند. این جنس حداقل 29 گونه در ایران دارد.

  • جنس یونجه: گیاهانی یکساله و بندرت پایا هستند. یونجه بیش از 14 گونه دارد و در بیشتر نقاط ایران می‌روید.

  • جنس شبدر: گیاهانی یکساله ، بندرت پایا و چند ساله ، دارای برگهایی شبدری با سه برگچه و گلهایی مجتمع در گل آذین کپه‌ای انتهایی و یا محوری هستند. این جنس حدود 37 گونه در نواحی مختلف ایران دارد.

  • جنس نخود: گیاهانی یکساله یا پایا ، با اندام هوایی پوشیده از برجستگیهای کوچک غده‌ای هستند. این جنس علاوه بر نخود معمولی ، 8 گونه دیگر نیز در آذربایجان ، اطراف تهران ، غرب ایران و لرستان و دیگر نقاط ایران دارد

Apiaceae:

چَتریان (نام علمی: Apiaceae و همچنین Umbelliferae) تیره‌ای از گیاهان با ساقه‌های تهی هستند مانند هویج و جعفری.

تیره چتریان را را کَرَفسیان نیز نامیده‌اند.

 

 

چنانکه تیره چتریان، به عنوان یکی از تیره های بزرگ گیاهان گلدار دارای بیش از 60 جنس و حدود 110 گونه در استان می باشد. تیره چتریان شامل سه زیر تیره Apioideae, Sanicaloideae و Hydrocotyloideae می باشد. Apieae بزرگترین طایفه از زیر تیره Aipoideae به شمار می رود. این طایفه دارای گونه های خوراکی، دارویی و صنعتی بسیار باارزشی نظیر گونه های متعلق به جنس هاس Bupleurun, Conium, Apium, Palcaria, Poeniculum, Pimpinella, Carum, Anethum, Sium, Ammi, Prangos و Petroselinun است همین امر می تواند به عنوان یکی از انگیره های انتخاب این طایفه برای بررسی در استان باشد. در این پژوهش 22 جنس و 18 گونه متعلق به طایفه Apieae از استان براساس منابع موجود مورد شناسایی قرار گرفت و پراکنش آنها در استان تعیین گردید، همچنین تصاویر مربوط به گونه ها نیز به منظور تکمیل اطلاعات جمع آوری شده تهیه و ارائه گردید. به خاطر افزایش ضریب اطمینان نمونه های جمع آوری شده در هرباریوم دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز، هرباریوم مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان، هرباریوم مرکزی ایران و هرباریوم موسسه آفات و بیماریهای گیاهی (اوین) مورد مقایسه و تحقیق قرار گرفتند. در میان این گونه های جمع آوری شده و شناسایی شده 4 گونه Apium graseoleus L., Conlun maculetum L., Prangos scabra Nebelek.

آنقوزه:

آنقوزه گیاهی است كه از خانواده چتریان Umbellifereae با نام علمی FerUla Assa Foetisa كه به فرانسوی به آن Asa Foetida و به انگلیسی به آن Stingingassa گفته میشود كه بر اثر تیغ زدن شیرابه از آن استحصال میشود كه به نام خود گیاه یعنی آنقوزه معروف است . در استان كرمان دو نوع آنقوزه به نامهای آنقوزه شیرین كه در حوالی سیریز ( مرز كرمان و یزد ) ، كوهبنان زرند و نوق رفسنجان و آنقوزه تلخ در حوالی كرمان ( كوهپایه و شرق چترود ) پابدانا ، بیدخون زرند ، جنوب سیرجان ، شمال و غرب شهر بابك پراكنش دارد، گستردگی دارد . پراكنش آنغوزه تلخ در استان كرمان به مراتب بیشتر از آنقوزه تلخ میباشد . آنقوزه گیاهی است چند ساله كه قطر ریشه گیاه بر حسب سن متفاوت و ار 7 تا 10 سانتیمتر نیز میرسد و تا عمق 30 الی 40 سانتیمتری خاك فرو میرود . ریشه ها بصورت افقی و به موازات سطح خاك قرار دارند به دلیل گستردگی ریشه گیاه در حفاظت خاك نقش مهمی را ایفاء مینماید . ریشه از دو لایه ذخیم و نازك تشكیل شده است و پوسته بیرونی به رنگ قهوه ای متمایل به تیره میباشد كه پس از خشك شدن به صورت یك لایه نازك به راحتی جدا میشود . پوست دورنی ضخیم و به رنگ سفید می باشد بافت ریشه بصورت چوب پنبه ای دارد و در اثر برخورد با اجسام سخت و به راحتی تغییر شكل میدهد . منطقه یقه گیاه پوشیده از الیافی است كه باقیمانده خشك شده برگهای سنوات قبل میباشد . با توجه به میزان بارندگی و سایر شرایط محیطی هر چند سال یكبار به بذردهی میرسد . و بعد از بذردهی بوته های آنقوزه برای همیشه خشك میشوند ، چون در گیاه بالغ تمامی شیره پرورده برای ساختن بذر به مصرف میرسد . گل آذین به صورت چتر
مركب میباشد و گلها هرمافرودیت و به رنگ زرد میباشد ، البته گلهای نر و ماده نیز در گیاه وجود دارد ، ارتفاع ساقه گل دهنده به دومتر نیز میرسد بذرها به شكل راكت می باشد و بسیار سبك هستند . رنگ پوست ساقه گل دهنده زرد و متمایل به سبز میباشد . برگها به صورت روزن و در روی زمین گسترده میباشند برگها سبز تیره دارای بریدگیهای عمیق هستند . برگهای جوان بسیار شكننده بوده و به راحتی زخم میشوند و شیره از داخل زخم تراوش می كند . شیره آنقوزه به دو نوع اشكی و توده ای میباشد . نوع اشكی از ساقه گیاه و به مقدار كم در حالت طبیعی خارج و به درشتی یك نخود تا یك گردو می باشد و بسیار مرغوب است . نوع توده ای بر اثر تیغ زدن فوقانی ریشه بدست می آید و دارای طعم گس و گزنده است و نامرغوب تر از نوع اول است . شیره آنقوزه حاوی 62% رزین 5/12% صمغ ، 3 تا 7 در صد اسانس ، 28/1 درصد اسد فرولیك و به مقدار بسیار جزئی وانیلین میباشد . آنغوزه دارای خواص درمانی بسیاری است و حتی در دامپزشكی نیز مورد استفاده قرار میگیرد . طبق رأی حكما طب سنتی از نظر طبیعت خیلی خیلی گرم و نسبتاً خشك است و در درمان بیماریهایی چون فلج ، رعشه ، سستی اعضاء بسیار مفید است . همچنین از شاخ و برگ خشك شده آنقوزه در زمستان برای تغذیه دام استفاده می شود
عملیات پژوهشی طرح :
در سالهای اخیر به دلیل افزایش جمعیت ، بهره برداری رو به افزایش است و بهره برداران همواره سعی می كنند كه بیشترین تولید را به دست آورند . به دنبال این روند در سالهای اخیر بهره برداری از گیاه فوق منوط به تهیه طرحهای بهره برداری مدون گردیده است . در تهیه طرحهای بهره برداری معمولاً طراحان به آمار و ارقام متفاوتی استناد می كنند كه عموماً پایه و اساس درستی ندارند ، لذا به منظور وحوت رویه در طراحی طرحهای بهره برداری بایستی به میزان تولید متوسطی جهت هر بوته دست یافت كه هدف از تحقیقات حاضر دستیابی به میزان تولید متوسطی جهت هر بوته دست یافت كه هدف از تحقیقات حاضر دستیابی به این مهم میباشد . بدین منظور در دو منطقه از استان كه از نظر شرایط اكولوژیكی ، توپوگرافی ، پوشش گیاهی و - شبیه هم هستند . ( تیكدر كرمان و بیدخون زرند ) 6 قطعه ( در هر منطقه سه قطعه ) به صورت پلاتهای صد متر مربعی ( 10 10 ) به طور تصادفی در نظر گرفته شد و ضمن محصور نمودن این قطعات نسبت به شمارش بوته های قابل بهره برداری اقدام و سپس با تیغ زدن هر بوته در طی دوره بهره برداری كه یكصد روز میكشد نسبت به توزین شیره به دست آمده از هر گیاه پرداخته و ضمن مقایسه تولید هر پلات با پلات دیگر میزان متوسط تولید هر بوته در كل پلاتها اقدام گردید . در جدول زیر نتایج حاصل از آماربرداری در پلاتهای شش گانه ذكر گردیده است .

 

شوکران:

شوکران گیاهی از زیرتیرهٔ چتری‌ها (به انگلیسی: Apioideae) از جنس شوکران‌ها (به انگلیسی: Conium) می‌باشد. در قدیم به شوکران، دوراس تفتی، بیخ کوهی و تفت بیخ هم گفته می‌شد. به‌ویژه در جنوب ایران به آن دوراس تفتی گفته می‌شد که منسوب به شهر تفت یزد است.

شوکران گیاهی علفی و دوساله با ساقی صاف و بدون کرک است. گل‌های آن سفیدرنگ و برگ‌هایش دارای بریدگی‌های زیاد است. بیخ شوکران و عصاره برگ و ساقه آن سمی بوده و جنون‌آور است. (ر. ک. به خاصیت سمی در پایین). بوی آن ضعیف و مزه‌اش اندک است. از نظر ظاهری با رازیانه همانندی دارد.

از گونه‌های آن شوکران آبی و شوکران صغیر است.

 خاصیت سمی

تمامی اجزاء این گیاه سمی هستند. ماده سمی آن Coniin و از خانواده آلکالوئیدها است. پزشکان ایرانی و یونانی از این ماده در قدیم استفاده‌های داروئی بسیار می‌بردند. نیم تا یک گرم این سم برای یک انسان بالغ کشنده است. گیاه «نرسیده» و جوان سمی‌تر از گیاه «رسیده» و بالغ است. تاثیر سم مستقیما بروی سیستم اعصاب بوده و پس از عوارضی چون حالت تهوع و لکنت زبان از طریق از کار افتادن سیستم تنفسی عامل مرگ می‌شود.

شوکران در قدیم برای کشتن محکومین به اعدام مصرف می‌شده است. نوشیدن جام شوکران توسط سقراط قدیمی‌ترین مورد ثبت شده در این رابطه است.

باریجه:

نام گیاهی ست پایا و منوکاریپیک ، بومی نواحی کوهستانی مرطوب و نیمه خشک ایران و چند کشور حوضه دریای مدیترانه .

عمده رویشگاههای گیاه در استانهای خراسان ، اصفهان ، تهران ، مازندران ، مرکزی و زنجان می باشد . شیرابه ای که در اثر خراشهای طبیعی یا مصنوعی از ریشه ، ، ساقه ، برگ و میوه گیاه تراوش می شود اصطلاحا" گالبانوم" گویند. صمغ حاصل از گیاه ، جز فرآورده های فرعی مرتع بوده و بعنوان یکی از مهمرتین گیاهان دارویی – صنعتی صادراتی کشور محسوب می شود.

بدلیل کیفیت و مرغوبیت بسیار بالای باریجه ایران نسبت به سایر ممالک حوضه مدیترانه ، سالیانه بیش از دهها تن صمغ ، به شکل خام از کشور صادر و فرآورده های حاصل از آن با چندین برابر قیمت به کشور سرازیر می شود یکی از رویشگاههای با اهمیت باریجه ، حوضه های آبخیز جنوب و غرب کاشان که براساس آمار سال 1371 ، بیش از یک ششم باریجه صادراتی کشور(حدود یازده تن ) را بخود اختصاص داده است.
از جمله مصارف صمغ باریجه ، کاربرد آن در صنایع عطر و ادکلن سازی، نقاشی ، نساجی و داروسازی است مهمترین ترکیب شیمیای آن ، شامل ترکیبات کومارینی ، استرولی و گلیکوزیدی می باشد.
بدلیل بهره برداری هر ساله از این گیاه در رویشگاههای مختلف کشور و بمنظور یافتن مناسبترین شیوه بهره برداری و برآورد میزان توانایی آن در تولید محصول ، بررسیهای مطالعاتی در زمینه شیوه های مختلف بهره برداری در چهار مرتع باریجه خیز کاشان ( اسحاق آباد ، ویدوجا ، نشل و مرق) انجام گیرد.
نتایج حاصله نشان داد که ما بین چهار روش بهره برداری مرسم ( برش عرضی ، برش طولی، نربری و رویش ایژی ) ، برش طولی ، مناسبترین شیوه در امر بهره برداری شناخته شد. در این عملیات حداکثر تا چهار برش ، بسته به قطر و سنگ گیاه ، آسیب غیر قابل جبرانی را وارد نیاورده و قدرت بازیابی و ترمیم زخم وارد شده ، امکان پذیر است.

 




جمعه 13 دی 1387

violales

جمعه 13 دی 1387

نوع مطلب :
نویسنده :ش ش

شامل:

violaceae:

بَنَفشه نام نوعی گل است از تیره بنفشگان (Violaceae) که بیشتر در نواحی معتدل جهان یافت می‌شود. گلی است با ساقه‌ای کوتاه و رنگ آن بنفش، یا زرد و بنفش است. این گیاه دارای خواص درمانی و پزشکی نیز هست.

 مشخصات مورفولوِِژیک

گیاهی است علفی و پایا و دارای برگ هایی که از محل مشترکی در ناحیه یقه خارج می شوند. برگ های آن قلبی شکل، دارای دمبرگ دراز و واقع بر روی سطح زمین هستند، زیرا ساقه هوایی مشخص دراین گیاه وجود ندارد. درکناره دمبرگ آن، جوانه های جانبی ظاهر می شود. گلهای آن منفرد، زیبا و به رنگ بنفش، بندرت سفید یا گلی و معطر است. دمگل های دراز گل که از بین دمبرگ ها منشاء می گیرند، قبل از منتهی شدن به گل، حالت خمیده شبیه عصا پیدا می کنند. میوه های بنفشه پوشینه، کروی، پوشیده از کرک ومحتوی دانه هایی به رنگ زرد با لکه ای سفید هستند. گل های زیبا ومعطر بنفشه در اوایل بهار ظاهر می شود، درتابستان گلهایی عاری از گلبرگ در بین دمبرگ های آن ظاهر می شود که همیشه به حالت مخفی درآن باقی می ماند.

یک نوع بنفشه نارنجی

 بنفشه در ایران

بنفشه به طور طبیعی درشمال ایران می‌روید، ولی با توجه به این که امروزه به عنوان یک گل زینتی درباغچه‌ها کاشته می‌شود، می توان آن را دراکثر نقاط ایران مشاهده نمود.

 مصارف دارویی و پزشکی

بنفشه قرمز در پارک ساعی

تمامی قسمت های بنفشه از جمله برگ، گل، دانه، ریشه، و سرشاخه‌های گل‌دار مصرف دارویی دارند.

بنفشه مرطوب، تند، سرد واندکی تلخ است و دارای ویژگی هایی چون : ضد التهاب ، خلط آور، محرک، ادرار آور (مدر) ، ضد تومور، ضد رماتیسم، ملین، ضد میکروب، معرق، مسهل، تثبیت کننده دیواره مویرگ ها و تصفیه کننده خون است.

شربت تهیه شده از دم کرده آن را برای درمان سرفه می‌توان استفاده كرد. به دلیل غنی بودن از لحاظ مواد صابونی، خلط‌آور خوبی است و باعث تقویت و استحکام خونی می شود. دو قاشق غذاخوری از پودر گیاه را در نیم لیتر آب جوشیده و با اضافه کردن مقداری شیر و عسل آن را مصرف می‌کنند.

دم کرده بنفشه را بعد از تغلیظ به صورت کمپرس برای درمان بیماریهای پوستی می توان استفاده نمود. برای درمان رماتیسم می توان از کمپرس دمکرده گیاه بر روی موضع، روزی دوبار استفاده کرد. از پودر گیاه و آب خمیری درست می شود که برای بهبودی زخمها و جراحات مفید است .

دانه بنفشه به مقدار ۶ تا ۱۰ گرم، اثر ملین در اطفال داشته و مصرف ۷ تا ۱۵ گرم آن در ۱۵۰ گرم آب، اثر مسهلی ملایم ظاهر می کند. از روغن بنفشه می توان برای جلوگیری از ریزش موی سر، شوره سر، خارش پوستی، زیبایی پوست، ورم لثه، سردرد و خون‌ریزی بینی استفاده کرد.

به طور کلی از گیاه بنفشه می توان در برطرف كردن مواردی مانند:

گلو درد چرکی، خشکی بینی، برفک دهان، خارش پلک، روشن کردن پوست، جوش صورت، مشکلات ادراری، اختلالات جلدی مزمن و زخم‌های ترشح‌دار استفاده كرد.

در هنگام استفاده از بنفشه ذکر این نکته ضروری است که دراثر مصرف مقادیر زیاد آن به دلیل داشتن مواد صابونی به تهوع و استفراغ منجر می‌شود.

 

tamaricaceae:

جنس گز Tamarix

    این جنس گونه های درختچه ای و درختی کوچک را شامل میشود که دارای برگهای کوچک فلس مانند، متناوب و ساده است. برگها دارای غدد مترشحه نمک میباشند. گل آذین خوشه ای سنبله مانند است که معمولا" روی شاخه های یک ساله تشکیل می شوند.کاسبرگها به تعداد 5-4 عدد و گلبرگها سفید تا صورتی رنگ هستند. کپسولها هرمی شکل و شکوفا میباشند. جنس گز در ایران 27 گونه درختچه ای و درختی دارد که در مناطق با خاکهای شور و بیابانی رشد می کند و در برابر شوری مقاومت بالایی دارد. دو گونه مهم متعلق به این جنس عبارتند از:

1-T.hampeana Boiss.& Heldr
    دارای پایه های درختی کوچک با رنگ پوست ساقه قهوه ای و گل آذین خوشه ای است.

2- گز چهار پرچمی T.tetrandra Pallas ex Bieb   
    این گونه پایه های درختچه ای و درختی کوچک با ارتفاع ساقه دو تا سه متر را شامل میشود.رنگ پوست ساقه مایل به خاکستری یا قرمز رنگ است. گل آذین خوشه ای وغیر متراکم است.
گز چهار پرچمی بیشتر در سواحل رودخانه ها رشد میکند و نیز به عنوان گیاه زینتی پرورش داده می شود. 

 

cucurbitaceae:

Cucurbita pepo var.striaca

کدوی تخم کاغذی ((pumpkin

متعلق به تیره کدوییان گیاهی است ،علفی،یکساله،با ساقه کرکدار و خزنده،ریشه محکم و برگهای پنج لبی که گلهای نر و ماده آن جدا از هم بر روی گیاه قرار می گیرند. گلها به رنگ زرد و پنج لبی می باشند.گلهای ماده کوتاهتر از گلهای نر می باشند. ابتدا گلهای نر به صورت دسته ای و سپس گلهای ماده به طور جداگانه ظاهر می شوند.میوه گوشت دار ،درشت و کروی شکل و یا کم و بیش کشیده است. میوه رسیده به رنگ زرد یا سبز زرذ می باشد. داخل هر میوه 400تا500 عدد دانه به رنگ سبز تیره یا زیتونی است. اطراف دانه ها را پوشش شفاف و ظریفی احاطه می کند. وزن هزار دانه آن 100تا300 گرم است.

 

اکولوژی:

 

گیاهی  است روز بلند و دمای مورد نیاز برای جوانه زنی بذور12 درجه سانتیگراد ولی دمای مطلوب برای رویش 25تا35 درجه است. رویش این گیاه در دمای 14 درجه سانتیگراد متوقف می شود . برگها به شدت به سرما حساس است به طوری که در دمای 1تا2 درجه سانتیگراد گیاه دچار سرما زدگی شده و خشک می شوند. این گیاه قادر است خشکی را تحمل کند . در صورت خشکسالیهای طولانی مدت ریشه قادر به جذب رطوبت از اعماق خاک خواهد بود . دوره  رویش این گیاه بسته به رقم و شرایط اقلیمی بین 120تا140 روز است.

کدوی تخم کاغذی برای رویش به خاک خاصی نیاز ندارد ولی خاک های با بافت متوسط و غنی از مواد غذایی خاک های مناسبی برای کشت می باشد.

کشت در خاک های اسیدی و مناطق سرد مناسب نیست. همچنین در زمینهایی که سطح آب زیرزمینی آن بالاست نباید کشت شود. کدوی پوست کاغذی به اکثر علف کشها حساس است.

 

خیار
خیار
نام علمی
Cucumis sativus


 

L.

الگو:Nutritionalvalue

خیار (Cucumis sativus) گیاهی از تیره کدوییان است که اقسام گوناگون دارد. میوه‌اش درشت و سبز یا سفیدرنگ است و آن را خام خورند بوته آن مانند بوته خربزه است.

 




جمعه 13 دی 1387

Malvales

جمعه 13 دی 1387

نوع مطلب :
نویسنده :ش ش

malvaceae:

شرح تیره پنیرک

Malvaceae



گیاهان تیره پنیرک از نظر شکل ظاهری تفاوت کلی با یکدیگر دارند مانند آنکه در بین آنها به تفاوت نمونه های علفی (مانند انواع پنیرک) درختچه ( انواع Hibiscus ها) و درختان عظیم مانند بائوباب (Adansonia) یافت می شود. درخت اخیر دارای تنه ای است که محیط آن به 40 متر بالغ می گردد گیاهان این تیره مجموعاً شامل 80 جنس و 1500 گونه می باشد و در اغلب نواحی کره زمین به استثناء مناطقی قطبی پراکندگی دارند.
گیاهان این تیره عموماً برگهایی متناوب ، ساده، منقسم به لوبهای مشخص ، غالباً پوشیده از کرک, اغلب کرکها ستاره ای و گلهای نر – ماده و منظم دارند. از مشخصات آن این است که در خارج کاسه گل آنها کاسبرگهای کوچک و فرعی به نام کالیکول Calicule مرکب از 3 تا 12 تقسیم آزاد و با متصل به هم در قاعده قرار دارد که در واقع بیرونی ترین پوشش گل آنها به حساب می آید هر گل آنها 5 کاسبرگ ، 5 گلبرگ و تعداد زیادی پرچم دارد. مادگی آنها از اتحاد 3 یا تعداد زیادتری بر چه تشکیل می یابد که مجموعاً تخمدانی چند خانه با تمکن محوری بوجود می اورند.
پرچم های آنها مرکب از 2 ردیف حلقوی 5 تایی است که با این تفاوت که حلقه خارجی پرچم ها غالباً رشد پیدا نمی کند در حالیکه پرچم های حلقه داخلی بر اثر انشعاب تکثیر می یابند و از اتصال میله آنها به یکدیگر لوله ای به وجود می آید که تخمدان و خامه مادگی را کاملاً فرا می گیرد.در رأس لوله مذکور و یا در قسمتهای فوقانی طول آن، بساک پرچم ها به وضع مجتمع دیده می شود.
میوه آنها خشک ، مرکب از چند فندقه یا پوشینه و محتوی دانه هایی است که گاهی پوشیده از کرکهای پنبه ای می گردد. پوست ساقه تعدادی از گیاهان این تیره دارای الیاف فیبر قابل استفاده در نساجی است.
دانه بعضی از آنها مانند دانه پنبه، روغن فراوان دارد و از آنها در تغذیه و صنعت استفاده به عمل می آید اعضای برخی از این گیاهان نیز به مصارف تغذیه می رسد نمونه های زینتی فراوان متعلق به جنسهای مختلف مانند Althaea و Hibiscus و همچنین برخی از انواع درختی در بین آنها بافت می شود.گیاهان این تیره از نظر داروئی اهمیت فوق العاده ندارند ولی در بین آنها انواع وجود دارد که در صنعت به مصارف بسیار ارزنده می رسند.

 




جمعه 13 دی 1387

theales

جمعه 13 دی 1387

نوع مطلب :
نویسنده :ش ش

تیره این راستهtheaceaeاست.

گیاهان این تیره به صورت درخت یا درختچه و مخصوص مناطق استوایی و حدود آن می باشند از اختصاصات آنها این است که برگهایی ساده غالباً پایا متناوب و گلهائی معمولاً نر – ماده و منظم دارند. غالب آنها 5 کاسبرگ ، 5 گلبرگ 5 یا تعداد زیادی پرچم آزاد و یا متصل به هم در قاعده دارند مادگی آنها شامل 3 تا 5 برچه و تخمدان آنها چند خانه و محتوی تخمکهای متعدد است. میوه آنها پوشینه و در برخی گونه ها به صورت شفت می باشند.
بعضی از آنها مانند برخی انواع Camellia به صورت درختچه های زینتی زیبا هستند و در نواحی مختلف کاشته می شوند برخی دیگر نیز به علت تولید چای در وسعت های پهناوری از کره زمین پرورش می یابند.




جمعه 13 دی 1387

poly gonales

جمعه 13 دی 1387

نوع مطلب :
نویسنده :ش ش

شامل

Polygonaceae:

علف هفت‌بند (polygonome) گیاهی است یکساله و دارای ساقه خوابیده که طول آن به 50 سانتیمتر می‌رسد. برگهای آن ریز ، نوک تیز و گلهای آن ریز و کوچک و به رنگ صورتی است. این گیاه در اکثر نواحی آسیا ،‌ اروپا و آفریقا و آمریکا می‌روید و در مقابل عوامل خارجی بسیار مقاوم است. بطوری که حتی اگر لگدمال شود باز هم از بین نمی‌رود. علف هفت بند در چمنزارها ،‌ کنار جاده‌ها ، اراضی متروک و خرابه‌ها ،‌ مناطق سایه در و بین تخته سنگها می‌روید. این گیاه در اکثر نقاط ایران نیز وجود دارد.



img/daneshnameh_up/b/bd/polygonaceae1.JPG

ترکیبات شیمیایی

علف هفت‌بند دریا اسید پوگیلونیک ، اسید اگزالیک ، آرابینوسید ، اسانس ، مواد رزینی ، مواد قندی و موسیلاژ می‌باشد.

خواص داروئی

گیاه هفت بند از نظر طب قدیم ایران گرم و خشک است.

  • قابض است و برای رفع اسهال و اسهال خونی بکار می‌رود.
  • در بند آوردن خونریزی مفید است.
  • آسم و برونشیت را درمان می‌کند.
  • تب را پائین می‌آورد.
  • برای برطرف کردن اگزما بکار می‌رود.
  • ورم روده بزرگ را برطرف می‌کند.
  • برای رفع ترشحات زنانه مفید است.
  • آنهائی که به بیماری قند مبتلا هستند با استفاده از این گیاه می‌توانند قند خون خود را کنترل کنند.
  • سنگ کلیه) )و ((مثانه را خارج می‌سازد.
  • برای رفع دردهای معده مفید است.
  • برای درمان استسقاء مفید است.
  • در معالجه میگرن موثر است.




img/daneshnameh_up/d/de/polygonaceae2.JPG

  • درد سیاتیک و درد کمر را برطرف می‌کند.
  • نفخ را برطرف کرده و هضم غذا را تسهیل می‌کند.
  • تاول و سوختگی را با کمپرس این گیاه معالجه کنید.
  • برای تسکین دردهای نقرس و روماتیسم از کمپرس این گیاه استفاده کنید.
  • برای درمان زخمهای چرکی ، گرد این گیاه را روی زخمها بریزید.

طرز استفاده

  • جوشانده: مقدر 30 گرم گیاه خشک را در یک لیتر آب جوش ریخته و به مدت 10 دقیقه بگذارید بجوشد سپس آنرا صاف کرده با شکر و یا عسل مخلوط کنید. مقدار مصرف این جوشانده یک فنجان سه بار در روز است.

مضرات

این گیاه محرک سلسله اعصاب بوده و ممکن است استفاده زیاد از آن باعث تشنج شود.

ریواس:

منشا و پراکنش ریواس


ریواس بومی آسیا و به احتمال زیاد سیبری و یا کوههای هیمالیا می‌باشد. در قرن شانزدهم در اروپا کشت می‌شد. و نوشته‌ها حاکی از آن است که قبل از میلاد مسیح در چین به عنوان دارو مصرف می‌شد.

مشخصات ظاهری ریواس

img/daneshnameh_up/5/5e/Rhubarb.jpg


  • ریشه: ریواس دارای یک ریشه معمولی است که یک تا دو متر در خاک رشد می‌کند. ریشه ریواس در مقابل سرمت و یخبندان مقاوم است.

  • ساقه: ریواس دارای دو نوع ساقه است. یکی ساقه زیرزمینی که به آن ریزوم می‌گویند. ریزوم پس از رشد گوشتی و چوبی می‌شود که از جوانه‌های آن ، ساقه‌های هوایی و برگهای پهن بوجود می‌آید. نوع دوم ساقه در ریواس ساقه‌های هوایی است که تا حدود یک متر نیز رشد می‌کند.

  • برگ: ریواس دارای برگهایی می‌باشد که از جوانه جانبی ریزومها بوجود می‌آیند. برگها دارای پهنک نسبتا پهن می‌باشند. دمبرگ ریواس که قسمت خوراکی آن را تشکیل می‌دهد، گوشتی بوده و طول آن به بیش از 50 سانتیمتر می‌رسد.

  • گل: به تعداد زیاد و به صورت خوشه در انتهای ساقه اصلی ایجاد می‌گردد و گلها به رنگ سبز می‌باشد و در اثر تلقیح بذر را تشکیل می‌دهند.

ارزش غذایی ریواس

ریواس دارای برخی عناصر نظیر پتاسیم - کلسیم می‌باشد و از نظر ویتامینها نیز تا حدودی غنی است. دمبرگ ریواس که قسمت قابل استفاده آن است دارای مقداری اسیدهای آلی مانند اسید مالیک است که برای رفع عطش و ایجاد سهولت در هضم غذا مفید می‌باشد. همچنین در طب سنتی ریواس برای دفع بعضی از باکتریهای مضر استفاده می‌شود. مصرف بیش از حد ریواس باعث کمبود کلسیم در بدن می‌شود.

شرایط آب و هوایی برای رشد ریواس

ریواس از سبزیهای فصل خنک است و دماهای پائین را تحمل می‌کند. برگها در دمای پائین صورتی و یا قرمز و در دماهای بالا بیش از 30 درجه سانتیگراد سبز تیره می‌باشد. ریواس در مناطق پر باران عملکرد بیشتری را دارد. در خاکهای سبک و حاصلخیز بهتر رشد می‌کند. خاک ریواس نیاز به پتاسیم زیادی دارد.

نحوه تکثیر ریواس

این گیاه توسط دو روش غیر جنسی و بذر تکثیر می شود ولی چون گیاهان حاصل از بذرکاملا متفاوت از گیاهان والدینی می باشند در واقع استفاده از گیاهانی که از جوانه های روی ریزوم حاصل می شوند، روش اصلی تکثیر آن می باشد که این گیاهان در اطراف گیاه اصلی قرار دارند. در اوایل بهار گیاهان جدا شده از گیاه مادری به صورت شیاری کشت می شود. فاصله مشت بین 5/1-1 متر در نظر گرفته می شود و فاصله دو بوته 90 - 60 سانتیمتر می‌باشد.

مراقبتهای زمان داشت ریواس

  • وجین: اگر علف های هرز توسط ادوات مکانیکی حذف می‌گردند باید عمق کاشت ریزوم را در نظر گرفت و از ایجاد صدمه به آن اجتناب نمود.

  • کود دهی: کود دهی در طی فصل رشد صورت می‌گیرد.

  • حذف گلها:حذف غنچه و گل به محض ظهور ساقه گل دهنده صورت می‌گیرد و اینکار باعث می‌شود که در سالهای بعد رشد رویشی و دمبرگها با شدت بیشتری ادامه یابد چون گلدهی و تولید بذر ، گیاه را ضعیف می‌سازد.

برداشت ریواس

برداشت ریواس از سال دوم کشت شروع می‌شود. علامت رسیدن محصول با بزرگ شدن پهنک برگ همراه است. ریواس برای مصرف تازه ، هر هفته برداشت می‌شود.


آفات و بیماریهای ریواس

  • زنگ ریواس
  • کرم ریشه ریواس

بیماریهای ویروسی که توسط ریزوم منتقل می‌شوند.

ریواس و ارتباطش با علوم

  • تاکسونومی: گیاه ویروس بر حسب خویشاوندی با سایر گیاهان رده بندی می‌شود و جایگاه این گیاه از نظر رده بندی در سطح گونه مشخص می‌شود.

  • آناتومی: ساختمان داخلی گیاه ریواس مطالعه می‌شود.

  • مورفولوژی: تنوع ریختی گیاه ریواس مطالعه می‌شود. به عبارتی مطالعه تنوع ریختی گیاه ریواس باعث می‌شود تا بدانیم که با شرایط متفاوت در زیستگاههای مختلف سازگاری این گیاه چگونه صورت می‌گیرد.

  • مورفوژنز: از ابتدای تشکیل سلول تخم ریواس تا بوجود آمدن سکل ریواس بررسی می‌شود.

  • فیزیولوژی: نحوه کار و فعالیت گیاه ریواس از سطح اندامکهای درون سلول تا بافتها ، اندامها و خود کیاه ریواس مطانعه می‌شود.

  • سیتولوژی: به مطالعه درباره رشد ، تولید مثل و رفتار سلول گیاه ریواس می‌پردازد.

  • اکولوژی: به مطالعه چگونگی سازش گیاه ریواس با محیط و ارتباط آنها با یکدیگر می‌پردازد.

  • ژنتیک: چگونگی انتقال صفات وراثتی و عوامل انتقال دهنده و ساختار شیمیایی این عوامل را در گیاه ریواس بررسی می‌کند.

اسکنبیل:

اسکنبیل درختچه ای است سازگار به شرایط بیابان ، در شنزارها بعنوان گونه ای شاخص و مقاوم به خشکی و کم آبی زندگی می کند. این درختچه از جایگاه ویژه ای در شرایط متفاوت اقلیم خشک و نیمه خشک بویژه تپه های ماسه ای و شنهای روان برخوردار است. دامنه انتشار آن بسیار گسترده بوده بطوری که در اغلب شنزارهای مرکزی ایران مانند بیابانهای شنی کرمان ، خوروبیابانک ، نائین، دشت کویر، ریگستان جن ، دامغان ، سیستان و بلوچستان ، کرج و آذربایجان حضور دارند. اسکنبیل متعلق به خانواده علف هفت بند ( Polygonaceae)دارای تنه ای منشعب ، یا غیر منشعب، سفید رنگ، ساقه ایستا و افراشته، برگها اغلب حالت آویز بخود می گیرند. دوره رشد رویشی آن از اسفندماه آغاز و ظهور برگهای باریک و کشیده تا اواسط فروردین ادامه پیدا می کند. گلهای ریز و سفید رنگ آن از اواخر فروردین ماه آغاز و تا اواخر اردیبهشت ماه منظره بسیار بدیعی را به چهره شنزارها می بخشد. میوه ها بتدریج در خردادماه ظاهر می شوند میوه های مژک دار به رنگهای کرم ، سفید، صورتی، قرمز رنگ، تمام پیکر گیاه را فرامی گیرند. ارتفاع اسکنبیل معمولا" بین یک تا سه متر متغیر است.

سیستم ریشه ای درختچه اسکنبیل در شنزارهای مناطق خشک، تنها وسیله جاذب رطوبت بوده و یگانه ابزاری است که گیاه برای جستجوی رطوبت و ترفیع نیاز آبی خودش، به آنها مجهز شده، افزون بر این بواسطه کمبود میزان رطوبت در شنزار و کند بودن جریان آب در خاک ، گیاه مجبور است بطور مداوم انشعابات ریشه ای را جهت درسیابی به رطوبت کافی، به هر سو گسیل دارد. بنابراین فعالیت رشد سیستم ریشه ای در این درختچه ها بسیار فعال بوده و حجم وسیعی از ریشه ها، اندامهایی را در مقابل شرایط محیط سخت محافظت می کند. این فعالیت را حتی در نهالهای کوچک گیاهان شندوست می توان مشاهده کرد. در برخی بررسیهای انجام گرفته پیرامون تناسب اندامهای زیرزمینی(ریشه ها) به اندامهای هوائی ، نسبت به ده به یک را نیز نشان داده است. به کوتاه سخن، این حجم ریشه ، یگانه وسیله موثر برای زندگی گیاه در خاکهائی است که رطوبت در طبقات عمیق تر وجود دارد. سیستم ریشه ای علاوه بر نقش فیزیولوژیک برای گیاه (ترفیع نیاز آبی) ابزاری نیز می باشد که گیاه را در مقابل بادهای سهمگین و طوفانهای شنی حفاظت کند . به همین دلیل در برخی نقاط شاید بخش وسیعی از خاک اطراف ریشه های اسکنبیل توسط باد، برداشته شده باشد. با این حال گیاه همچنان به رشد طبیعی خود ادامه دهد.
اسکنبیل در عرصه های تپه های شنی و ماسه های روان براحتی مستقر شده و درختچه ای است شن دوست که سیستم ریشه های آن با خاکهای سبک سازگاری پیدا نموده است. این درختچه اغلب در بیابانهای ارمنستان ، تاجیکستان ، صحرای قره قوم ایجاد رویشگاههای وسیعی را می نماید. اسکنبیل تغییرات و نوسانات شدید حراتی و رطوبتی را براحتی تحمل می کند و برای کاهش میزان تعرق از سطح برگها ، سطح برگهای خود را به حداقل رسانده است. شکل برگها باریک ، کشیده و دراز می باشند تا در مقابل کمبود رطوبت ( مخصوصا" در فصل تابستان ) و حشکسالی ها ، بتواند حداقل اتلاف آب را از برگها داشته باشند. اسکنبیل در طبیعت معمولا" بهمراه سایر گونه های شن دوست مانند نسی ، خارسوف ، سوف بی خار، دم گاوی ، آفتاب پرست و کلبیت دیده می شود. اسکنبیل از جمله درختچه هایی است که در دستگاههای اجرایی کشور ( منابع طبیعی) برای احیا عرصه های شنی و شنزارها ، پس از ایجاد بادشکن و یا مالچ پاشی شنهای روان ، در قالب عملیات بیولوژیک از آن استفاده می کنند. روش تکثیر اسکنبیل علاوه بر بذر توسط قلمه نیز ازدیاد صورت می گیرد.
اسکنبیلها همانند دم گاوی انعطاف اکولوژیک بسیار زیادی در مقابل شرایط سخت محخیط بیابان از خود نشان می دهند. این درختچه ها نوسانات شدید درجه حرارت را در فصول مختلف سال براحتی تحمل نموده ، علاوه بر این با وجود سیستم ریشه ای بسیار گسترده و فعال ، حتی در گرمترین ماه سال نیز از حداقل رطوبت موجود در خاک بخوبی استفاده کرده و در واقع حداکثر صرفه جویی را در مقابل اتلاف آب از طریق تعرق ، از خود نشان می دهد . این درختچه ها دارای انشعابات فرعی گسترده بر روی شنزارها بوده و فرم گیاه به اشکال متفاوتی ( کروی ، ایستاده و یا خمیده ) در تپه های ماسه ای مشاهده می شود. میوه های اسکنبیل معمولا" کروی و توپی شکل بوده و در اواخر بهار تشکیل می گردد. انبوه میوه های مژک دار اسکنبیل در روی ساقه ها به رنگهای قرمز، صورتی و زرشکی ، مناظر بدیعی را در روی ماسه های روان به نمایش می گذاراند. میوه دارای تارهای نازک ابریشمی زیاد در اطراف بوده و به شکل توپ کوچک می ماند که براحتی توسط باد جابجا می شود . اسکنبیلها در اقالیم خشک و نیمه خشک منحصرا" در خاکهای ماسه ای و تپه های شنی استقرار دارند.

 

 

 

 

 

 

 

 

Calligonum comosum اسکنبیل

                    

 


 




جمعه 13 دی 1387

fagales

جمعه 13 دی 1387

نوع مطلب :
نویسنده :ش ش

شامل

fagaceae:

راش درختی است بلند قامت كه ارتفاع آن تا 35متر می رسد. این درخت در ارتفاع 600 تا 2200 متر از سطح دریا در جنگلهای شمال ایران از آستارا تا گرگان رویش دارد. بومی آسیای میانه( ایران و قفقاز ) و دارای تنه ای صاف وسیلندریك بوده و چوب آن صنعتی كه در صنایع چوبی مصرف بسیار دارد. گیاهی است یك پایه و دارای گلهای نر و ماده و میوه آن فندقه هرمی مثلث القاعده است. زادآوری آن طبیعی و با بذر افشانی خود درخت انجام می گیرد. نهالها پس از استقرار در زیر سایه و پناه درختان مادری به مرور زمان رشد و نمو می نمایند. پس از اینكه نهال راش به ارتفاع مورد نظر رسید و دیگر نیازی به نور نداشته باشد بایستی پایه های مادری كه از نور دهی به نهالها جلوگیری می نمایند،حذف گردد. این درخت هر پنج سال یكبار بذر فراوان تولید میكند . مصارف چوبی درخت راش علاوه بر مصارف عمومی و تجاری دارای مصارف روستایی بسیار است. در صنایع چوبی از تنه های خوب و سیلندریك آن جهت تولید روكش چوبی استفاده می گردد و در روستاها از چوب آن برای ساختن در و پنجره و تیر و ستون و چهارپایه های محلی وكفشهای چوبی (كتل) و گهواره و پاوره های محلی در قدیم استفاده می نمودند.
در فرهنگ حاشیه نشینان دریای خزر درخت راش خزری یا هیركانی بنامهای محلی مرس،راج ،آلاش ، قزل گز ،‌قزل آقاج معروف می باشد.
این درخت دارای گونه های مختلفی است كه در جنگلهای شمال كشور ایران گونه هیركانی یا خزری آن رویش داشته ونام لاتین آن ORIENTALIS و FAGUS ( فاگوس، اوریانتالیس ) می باشد.به دلیل حمایت از بقاء و تداوم حیات درختان راش به طور كلی راشستانهای جنگلهای گیلان مورد حفاظت دقیق قرار می گیرد و بهره برداری از این درخت عزیز بصورت تك گزینی و با شیوه های علمی و كاملاً نوین جهان طوری صورت میگیرد كه صد در صد متضمن استقرار و بقاء و تداوم حیات آن می باشد.

درختی است که در جنگلهای ایران موجود میباشد، چوب آن برای ساختمان منازل دهاقین استعمال میشود. این درخت از 650 تا 2000 گزی در جنگلهای مرطوب آستارا، دیلمان ، کلارستان ، نور، کجور دیده میشود. (یادداشت مولف ). زان ، بشجیر، عیش السیاح ، شجرة النَبَع، نبع، شریان ، شَوحَط، چِهَلَر، راج ، آلاش . (یادداشت مولف ). درخت راش از تیره فاقاسیا و از جنس فاقوس میباشد یک گونه آن فاقوس سیلواتیکا در جنگلهای کرانه دریای مازندران نام برده شده است ، این درخت را در گیلان ، رامسر، کجور وکلارستق، راش ، در آستارا، قزل گز در درفک و طوالش ، الوش و آلاش ، در نور، چلر ، در مازندران ، مرس ، و در گرگانرود، قزل آغاج می خوانند. درخت راش در جلگه تقریباً نایاب است . ولی در بلندی های کوهستانها فراوان میباشد. در گیلان و مازندران در ارتفاع بیش از دو هزار متر از سطح دریا جنگلهای خالص آن یافت میشود. راش درختی است سایه پسند و از اینرو دارای شاخ و برگ فراوان میباشد. نهال جوان آن از سرمای سخت زود گزند می بیند و بویژه سرمای بهاره برگهای آن را نابود میسازد، گرمای زیاد نیز برای آن زیانبخش است . در نقاط سرد خوب جست نمی دهد ولی در جاهای گرم تا اندازه ای بهتر جست میدهد. توان گفت که درخت راش دارای ریشه های سطحی است و برای جنگلهای خاکهای کم ژرفا و آهکی شایسته میباشد. در جنگلهای انبوه از شصت تا هشتاد سالگی ولی در فضای باز از 40 تا 50 سالگی بار میدهد. در خاکهای خوب هر 5 یا 6 سال یکبار و در آب و هوای ناسزگار هر 15 سال یکبار میوه فراوان میدهد. میوه اش 5 تا 7 درصد روغن دارد. قد آن خیلی بزرگ میشود و به 35 متر و قطر یک متر و نیم میرسد. عمر آن 200 تا 250 سال میباشد. چوب آن برای ساختن در و پنجره و تراورس راه آهن و میز و صندلی و مبل و صندوق و غیره بکار میرود و مصرف آن بیش از دیگر چوبها است . از سلولز آن پارچه های ابریشمی لطیف و خوب میسازند. زغال و هیزم آن نیز پسندیده است

 

betulaceae:

 درختی است از تیرة پیاله داران و از دستة غان ها که دارای برگ هایی با دمبرگ دراز و دندانه دار و نوک تیز می باشد. از پوست آن در برخی نقاط مخصوصاً در روسیه نوعی قطران بنام قطران غان می گیرند.درخت یا درختچه ای هستند.برگ متناوب و خزان کننده.گلها یک جنس مسوه به صورت فندقه بالدار و گل آدین نر دم گربه ای آویزان.

اگر فلس به صورت شاتون نازک باشد:betula penndula

اگر فلس شاتون ضخیم باشد:alnus

 




جمعه 13 دی 1387

caryophllales

جمعه 13 دی 1387

نوع مطلب :
نویسنده :ش ش

شامل:

cactaceae:

تیره کاکتوس (Cactaceae) ، گیاهانی گوشتی ، دارای شکل ظاهری بسیار متفاوت با گلهای کاسه گلی ، واجد پرچمهای متعدد و افزایش یافته است و اقلا 5 برچه پیوسته به صورت تخمدان زیرین و تمکن کناری دارند. میوه سته و محتوی دانه‌هایی با جنینی کمانی و خمیده همراه با پریسیوم است. کاکتاسه‌ها معمولا گیاهان بیابانی و مخصوص مناطق کویری آمریکایی گرمسیری و بویژه مکزیک هستند. تیره کاکتاسه دارای 20 جنس و بیش از 1000 گونه است.



img/daneshnameh_up/8/8b/cactaceae1.JPG

اختصاصات دستگاه رویشی

گیاهانی گوشتی هستند که با محیط خشک بیابانی و کویری کاملا سازش یافته‌اند. در ساختار و بافتهای درونی ، اندامهای هوایی بویژه در ساقه ، سازمانی کامل برای ذخیره آب در سلولهای درشت خود دارند. ساقه متورم ، گوشتی آبدار این گیاهان فاقد برگ است و به جای آن خارهایی هستند که ظاهرا منشا برگی دارند.

اختصاصات دستگاه زایشی

گلها نرماده ، منفرد و غالبا بسیار درشت هستند و چون در فصل مرطوب و هنگام بارندگی ظاهر می‌شوند، بنابراین هیچگونه اختصاصات بیابانی یا کویری در آنها دیده نمی‌شود و غالبا منظم و کامل هستند. تعداد قطعات گل مانند کاسبرگ‌ها ، گلبرگ‌ها و پرچم‌ها همیشه نامشخص و همه آنها در امتداد یک مارپیچ قرار دارند. برچه‌ها 4 یا 5 عدد و در امتداد استقرار مارپیچی سایر قطعات گل قرار دارند و علاوه بر پیوستگی با این قطعات با یکدیگر نیز متحد می‌شوند.


img/daneshnameh_up/6/63/cactaceae2.JPG



بنابراین تخمدانی زیرین غیرآزاد و متصل را بوجود می‌آورند که سایر قطعات گل در بالای آن قرار دارند. برچه‌ها باز هستند ولی لبه آنها بر هم متصل شده تخمدانی تک‌خانه با تمکن کناری را تشکیل می‌دهند. تخمکهای فراوان ، واژگون ، آویخته و بطور معلق در انتهای بند درازی قرار دارند که هنگام رسیدن غالبا منشعب شده و گسترش می‌یابند. خامه آزاد و میوه به صورت سته‌ای آبدار و گوشتی است.

جنس‌های تیره کاکتوس

جنس اویونتیا

این جنس گونه‌های بی‌شمار دارد که در همه آنها ساقه منشعب بند‌بند و متشکل از بندهایی است که در آغاز مسطح و سپس استوانه‌ای هستند. برگها در گیاهان این جنس استوانه‌ای و بی‌دوام هستند و خیلی زود می‌ریزند. محل جدا شدن برگها به تدریج برجسته و تکمه‌مانند شده و سطح آن از عناصر خارمانند گزنده و یا تیغ‌ها و نیش‌های ریشک‌دار پوشیده می‌شود و گلها نیز در همین سطح پدید می‌آیند. گونه‌ای از این جنس اوپونتیا ولگاریس نام دارد که خاستگاه آن آمریکایی شمالی است. گونه دیگری از این جنس به نام Opuntia.ficus-indice که خاستگاه آن آمریکای مرکزی است.

در برخی نواحی اروپا بویژه در زمینهای بایر اسپانیا مانند نواحی خشک و بی‌آب بین شهرهای گرانا اومادرید به فراوانی کاشته شده و بطور انبوه زمینهای وسیعی را پوشانیده است. انبوهی و گسترش و نمو گیاه در این ناحیه تقریبا بیش از سرزمین اصلی و خاستگاه اولیه آن است و این امر دلیل خوبی برای سازش گیاه با محیط جدیدی آن محسوب می‌شود. این گیاهان دارای میوه کروی ، آبدار نسبتا درشتی است که در چنان محیط خشک و گرم خوراک بسیار مطبوع به شمار می‌رود.



img/daneshnameh_up/c/ca/cactaceae3.JPG

جنس پریسکما

این جنس که خاستگاه آن بخش مرکزی آمریکای جنوبی است دارای برگهایی با پهنک بیضی ، کشیده و کاملا کلروفیل‌دار است.

کاکتوس در ایران

کاکتوسها بومی ایران نیستند و برخی از آنها به عنوان زیستی وارد ایران شده‌اند. در بین آنها گونه Opuntia rulgaris از دیرباز وارد شده و به نامهای گل عقربی ، زبان مادر شوهر در نواحی ساحلی دریای خزر شناخته شده است و در گیلان و مازندران روی ماسه‌های کنار جاده فراوان به چشم می‌خورد. این گیاه را اهالی ابتدا به عنوان حفاظ ثانوی دیوارهای کوتاه یا چپرها کاشته‌اند، ولی سازش گیاه با محیط سبب شده است تا به خوبی رشد و گسترش یابد و بخش نسبتا وسیعی را بپوشاند. گلهای زرد و طلایی این گیاهان در تابستان باز می‌شوند و خیلی زود به میوه تبدیل می‌شوند.

chenopodiaceae

خانواده چغندر که نام علمی آن chenopodiaceae است، با حدود 105 جنس و 1400 گونه و دارای پراکندگی وسیع در سطح دنیاست و از نظر تنوع و تعداد گونه‌ها ، دومین مقام را بین خانواده‌های گیاهی دنیا دارد. خانواده chenopodiaceae از خانواده‌های بزرگ در ایران و دارای پراکندگی وسیعی در اکثر نقاط کشور ، بخصوص در مناطق شور ، از خاکهای شورها و بیابانها ، تا سواحل شور دریاها و دریاچه‌های شور (دریای خزر ، خلیج فارس ، دریاچه نمک و ...) می‌باشد. اغلب گیاهان این خانواده ، هالوفیت و پساموفیت هستند و دارای اهمیت اکولوژیکی فراوان و همچنین اهمیت اقتصادی می‌باشند. اغلب گیاهان هالوفیت که پوشش گیاهی کویرهای ایران را تشکیل می‌دهند، به خانواده chenopodiaceae تعلق دارند.



تصویر

مشخصات گیاه شناسی

گیاهان خانواده Chenopodiaceae عمدتا علفی و یکساله‌اند ولی در میان آنها انواع چند ساله ، درختچه‌ای و بندرت درختی هم مشاهده می‌شود. بسیاری از اعضای این خانواده ، دارای ساقه‌های گوشتی و آبدار ، شبیه کاکتوسها هستند. تعداد معدودی از گیاهان این خانواده ، بالا رونده‌اند. برگهای گیاهان خانواده چغندر ، اغلب ساده و در بسیاری از آنها بسیار ریز و فلس مانند و یا تحلیل رفته هستند. اکثر اعضای این خانواده ، تک پایه و برخی از آنها دو پایه (گیاه نر و ماده جدا از هم) می‌باشند. گل آذین ، گرزنهای مجتمع و کوچک و گاه سنبله دم گربه‌ای است که در مسیر تکامل در این خانواده ، تغییر از گل آذین گرزن دو سویه به گرزن یک سویه و سپس به گل آذینهای کروی و فشرده مشاهده می‌شود.

گلها دو جنسی و یا تک جنسی و دارای 5 کاسبرگ معمولا گوشتی و فاقد گلبرگ هستند. گلهای برهنه (فاقد گلبرگ و کاسبرگ) نیز در این گیاهان دیده می‌شود. گلها عمدتا 5 پرچم دارند که گاه به 2 یا 3 پرچم کاهش یافته است. مادگی معمولا 5 برچه‌ای و گاه 3 - 2 برچه‌ای و تخمدان در همه اعضای خانواده ، تک خانه‌ای و فوقانی و دارای یک تخمک است. میوه در گیاهان خانواده Chenopodiaceae معمولا فندقه است و اغلب باله‌های رنگینی دارند که از رشد کاسبرگها بوجود آمده‌اند. دانه‌ها دارای نشاسته ، دو لپه‌ای و دارای رویان خمیده‌اند و رویش دانه‌ها به صورت رو زمینی است. (لپه‌ها همراه با ساقه‌چه از خاک بیرون می‌آیند.)

فیزیولوژی و آناتومی

گیاهان خانواده Chenopodiaceae ، برخلاف سایر گیاهان ، برای رشد و ادامه حیات خود به سدیم نیاز دارند. این گیاهان با انباشته کردن یونهای سدیم و برخی از یونهای نمکی دیگر از جمله یون کلرید در بافتهای خود ، فشار اسمزی درونی خود را بالا می‌برند و بدین ترتیب می‌توانند علیرغم بالا بودن فشار اسمزی محیطشان (به دلیل شوری و کم آبی) ، آب را جذب می‌کنند و در سلولهای خود ذخیره نمایند. برخی از گیاهان این خانواده ، از جمله Atriplex ، دارای کرکهای ترشحی نمک روی برگ های خود هستند که محل ذخیره نمکهای اضاقی گیاه‌اند.


تصویر


روی سطح برگهای Atriplex ، این حبابهای نمک پس از پر شدن از نمک می‌ترکند و لایه‌ای نقره‌ای رنگ را روی برگ ایجاد می‌کنند که باعث منعکس شدن نور تابیده شده به برگ می‌شود. این مساله علاوه بر این که باعث جلوگیری از بالا رفتن حرارت گیاه می‌شود از جذب پرتو فرابنفش و اثرات زیانبار آن نیز جلوگیری می‌کند. چون اکثر گیاهان این خانواده در شوره‌زارها و شن‌زارها می‌رویند، بسیاری از آنها دارای ساقه‌هایی آبدار و متورم ، برای ذخیره آب ، و برگهایی بسیار کوچک ، برای جلوگیری از تبخیر زیاد آب ، می‌باشند.

اعضای خانواده Chenopodiaceae برای دستیابی به آب در اعماق زیاد زمین ، معمولا ریشه‌هایی گسترده و عمیق دارند و برخی از آنها دارای چترهایی کم ارتفاع و بسیار انبوه هستند که این امر علاوه بر جلوگیری از تبخیر آب ، باعث مقاومت در مقابل بادهای شدید ، که از خصوصیات مناطق کویری است، می‌شود. تقریبا تمام گیاهان خانواده چغندر ، پاییزه‌اند. این گیاهان در اواخر بهار جوانه می‌زنند و در پاییز میوه می‌دهند که این ، سازشی برای زیستن در شرایط خشکی و شوری است و باعث می‌شود که میوه‌ها در فصل پاییز که زمان بارندگی است برسند تا دانه‌ها امکان بقای بیشتری یابند. گیاهان این خانواده حتی در مناطقی که باران سالیانه در آنها کمتر از 10 میلیمتر است نیز می‌توانند به حیات و رویش خود ادامه دهند.

اهمیت اقتصادی و بوم شناسی

گیاهان خانواده چغندر یا Chenopodiaceae بخصوص در شن‌زارها ، چه در ایران و چه در سایر نقاط جهان از اهمیت اکولوژیکی بسیار بالایی برخوردارند. در مناطق بیابانی و شن‌زارها به دلیل سیلابی شدن نزولات جوی ، وزش بادهای شدید ، و کمبود وجود باکتریها ، گیاهان و سایر موجودات زنده ، خاک همواره در معرض فرسایش و نابودی قرار دارند. در این خاکها مهمترین عاملی که می‌تواند از فرسایش خاک جلوگیری کرده، ذرات خاک را در جای خود تثبیت کند، وجود گیاهان خانواده Chenopodiaceae در این مناطق است. این گیاهان با داشتن ریشه‌های بسیار عمیق و گسترده ، و چترهای انبوه و کم ارتفاع ، مانع از روان شدن شنها و فرسایش خاک می‌شوند.

جنس Haloxylon یا تاغ که گونه‌های مختلفی از آن ، از جمله Haloxylon Persicum (سفید تاغ) در ایران وجود دارند، مهمترین گیاه تثبیت کننده شنهای روان است. کاشتن این گیاه در مناطق کویری ، علاوه بر آنکه در ایجاد فضای سبز اهمیت فراوان دارد، مانع گسترش بیابانها و روان شدن شنها که خسارات فراوانی را ببار می‌آورد، می‌شود و در حفظ اکوسیستم و ادامه حیات گونه‌های مختلف ، اهمیت بسزایی دارد. گیاه سگ لیسه (Halocnemum Strobilaceum) که یکی از مهم‌ترین هالوفیتهای ایران است و پراکندگی وسیعی در بسیاری از نقاط کشور دارد، نیز یکی دیگر از اعضای خانواده Chenopodiaceae است.


تصویر



از دیگر اعضای مهم این خانواده که در اکوسیستمهای شور و شنی ایران می‌رویند می‌توان به این جنس اشاره نمود: Atriplex (بوته شور) ، Haloxylon Salicornia (از جمله گونه Suaeda (سودا) ، Anabasis (رمسی) ، Seidlitzia (از جمله گونه Seidlitzia rosmarinus یا اشنان) ، Kochia (جارو گیاهی) ، Bienetria ، Halostachys ، Halanthium. این گیاهان حتی در کویر مرکزی ایران نیز که نیزآن بارندگی سالیانه در آن بسیار کم است (کمتر از 10 میلیمتر) مشاهده می‌شوند. تعدادی از اعضای خانواده Chenopodiaceae نیز دارای اهمیت تغذیه‌ای برای انسان هستند که از جمله آنها می‌توان به Beta Vulgaris (چغندر قند) Spinacia oleracea (اسفناج) و Chenopodiaum (سلمه تره) اشاره کرد.

بعضی دیگر از اعضای این خانواده از جمله Kachia Scoparia نیز برای تامین سوخت بکار می‌روند. همچنین ، از برخی از اعضای گیاهان این خانواده از جمله Atriplex , Salicornia در کشاورزی با آب شور استفاده می‌شوند. تهیه آلکالوئیدهای مختلف ، بتالائینها و سایر ترکیبات شیمیایی ، از دیگر مصارف اقتصادی گیاهان خانواده چغندر است. خانواده Cheropodiaceae دارای 14 طایفه است که 8 تا از آنها تک جنسی (دارای فقط یک جنس) و برخی از آنها (از جمله Atriplex) دارای گونه‌های بسیار زیاد و متنوعی هستند.

 

 

caryophylaceae:

میخک آتشی یک گل وحشی از راسته کاریوفیلالس (Caryophyllales)، خانواده میخکیان (Caryophyllaceae) و سَرده (جنس) قلیانک‌ها (Silene) است.

میخک آتشی دارای پنج گلبرگ کوچک دوشاخ با رنگ سرخ زیبا است. این گل بطور وحشی در دشت‌های جنگلی آمریکای شمالی می‌روید.درخت میخک بومی جزائر اندونزی و اقیانوسیه است و بعلت زیبایی خاصی که درد امروز در بیشتر نقاط دینا بعنوان درخت زینتی پرورش داده می شود . البته در مناطق سردسیر این گیاه در گلخانه و گرم خانه نگهدری می شود .در قدیم الایام میخک ادویه ای گران قیمت بوده که تنها پادشاهان و ثروتمندان مکی توانستند از آن استفاده کنند
میخک درختی است کوچک و مخروطی شکل که برگهای آن هیچ وقت زرد نمی شود ودر تمام طول سال سبز است . ارتفاع این درخت تا 10 متر می رسد . برگهای آن نوک تیز و بیضوی و دم برگهای آن قرمز رنگ است و به درخت زیبایی مخصوصی می دهد
گلهای میخک کوچک و مجتمع بصورت خوشه هایی شامل 10 تا 25 گل می باشد .
وجه تسمیه این درخت بدین دلیل است که غنچه های خشک شده آن که کوچک و بطول یک سانتی متر است بشکل میخ کوچک می باشد .

ترکیبات شیمیایی

غنچه های درخت میخک پس از باز شدن یعنی قبل از اینکه رنگ خاکستری و ارغوانی آن تبدیل به قرمز شود باید چیده و خشک نمود . میخک که بعنوان ادویه و دارو بکار می رود پودر این غنچه ها می باشد .
میخک دارای 16 درصد و ساقه های درخت در حدود 5 درصد و برگهای آن دارای 2 درصد اسانس روغنی می باشد که از تقطیر این قسمت ها بدست می آید .
اسانس میخک دارای بوئی قوی وطعمی سوزاننده می باشد .این اسانس سفید رنگ بوده که اگر در مجاورت هوا قرار گیرد رنگ آن تیره و غلیظ می شود .
اسانس میخک دارای اوژنول ،‌کاربو فیلین ، الکل بنزیلیک ، بنزوات دو متیل ، فورفوول و اتیلن می باشد .
اوژنول که ماده اصلی میخک می باشد آرام کننده و ضد عفونی کننده است و از آن در دندانپزشکی برای آرام کردن درد دندان استفاده می شود .

خواص داروئی

میخک یعنی خشک شده غنچه درخت میخک از دو هزار سال پیش بعوان ادویه بکار می رفته است . میخک از نظر طب قدیم ایران خیلی گرم و خشک است و دارای خواص بسیاری است .

  1. برای رفع دندان درد و گوش درد یک قطره از اسانس میخک و یا روغن آنرا روی دندان بمالید و یا در گوش بچکانید .
  2. میخک تقویت کننده مغز می باشد و کسانیکه حافظه ضعیف دارند باید از دم کرده میخک استفاده کنند.
  3. میخک از سرطان جلوگیری کرده و حتی درمان کننده سرطان می باشد .
  4. برای رفع سردرد مفید است.
  5. در برطرف کردن فلج و لقوه موثر است .
  6. ضعف اعصاب را درمان می کند .
  7. برای رفع تنگی نفس مفید است .
  8. کسانیکه مبتلا به بیماری سوواس هستند برای درمان آن باید میخک بخورند .
  9. مقوی معده و جهاز هاضمه است
  10. کبد و کلیه را تقویت می کند .
  11. سکسکه را برطرف می کند .
  12. برای تقویت نیروی جنسی سرد مزاجان مفید است بدین منظور باید 2 گرم از پودر میخک را با شیر مخلوط کرده و هر روز بمدت یک هفته از آن استفاده کرد .
  13. کسانیکه قطره قطره ادرار می کنند برای درمان آن باید چای میخک بنوشند .
  14. میخک اشتهاآور است .
  15. بدن را تقویت می کند .
  16. برای ترمیم قرنیه چشم و برطرف کردن لکه در چشم ، می توان چند قطره از محلول آبی میخک در چشم بچکانید .
  17. میخک تب بر است .
  18. میخک کرم کش است و داروهای کرم کش دارای میخک می باشند .
  19. برای گردش خون و قلب مفید است.
  20. اسهال و دل درد را تقویت می کند .
  21. برای درمان کمردرد ، چای میخک و یا دو قطره اسانس میخک را با آب گرم و یا چائی مخلوط کرده و بنوشید .
  22. نوشیدن یک فنجان چای میخک بعد از غذا گاز و درد معده را از بین می برد
  23. استفاده از میخک گرفتگی عضله را از بین می برد.


طرز استفاده :برای تهیه چایی یا دم کرده میخک مقدر 10 گرم میخک را با یک لیتر آب جوش مخلوط کرده و بمدت 5 دققیه دم کنید.

مضرات : همانطور که گفته شد میخک بسیار گرم است و بنابراین برای گرم مزاجان مناسب نیست و ممکن است باعث ناراحتی کلیه و روده ها شوداینگونه افردر باید میخک را با صمغ عربی مخلوط کرده و بخورند .




جمعه 13 دی 1387

juglandales

جمعه 13 دی 1387

نوع مطلب :
نویسنده :ش ش

 تیره گردو متعلق به راسته آمانتال از دولپه‌ایها می‌باشد. راسته آمانتال گیاهانی چوبی هستند که ارتفاع آنها نسبتا زیاد است. گلها در این راسته تک جنس ، فاقد پوشش و یا دارای گلپوش بسیار ابتدایی و در سنبله‌های استوانه‌ای و دم گربه‌ای تک جنسی مجتمع هستند. مادگی شامل دو یا سه برچه و تخمدان چند خانه‌ای یا تک خانه‌ای است. لقاح به روش شالازوگامی در راسته آمانتال فراوان دیده می‌شود و در این راسته دانه فاقد آلبومن است. راسته آمانتال شامل 6 تیره است که یکی از تیره‌های آن تیره گردو است.



تصویر

مشخصات تیره گردو Juglandaceae

درختانی تک پایه با برگهای مرکب شانه‌ای ، بدون گوشوارک و از کرکهای غده‌ای پوشیده هستند. گل نر شامل 4 کاسبرگ با تعداد زیادی پرچم و گل ماده نیز دارای 4 کاسبرگ و دو برچه است که تخمدان زیرین یک خانه‌ای و محتوی یک تخمک مستقیم را تشکیل می‌دهد و به میوه‌ای شفت مانند تبدیل می‌شود. تیره گردو دارای 6 جنس و تقریبا 30 گونه است که همگی در نیمکره شمالی انتشار دارند و هیچ نمونه‌ای از آن در آفریقا نمی‌رویند. گونه‌ای از این تیره به نام ژوگلانس رژیا یا گردو است که احتمالا با چند واریته در جنگلهای جلگه‌ای و ساحلی شمال تا ارتفاع 1500 متر از سطح دریا می‌روید و بطور پراکنده در جنگلهای غرب ایران و آذربایجان نیز انتشار دارد.

اختصاصات دستگاه رویشی

گردو درختی تک پایه ، بلند و دارای برگهای مرکب شانه ای با برگچه های وسیع ، بدون گوشوارک ، پوشیده از کرکهای منشعب و در محل رگبرگهای آن معمولا فرورفتگی‌های غار مانند یا کریپت دیده می‌شود که از کرکهای فراوان پوشیده است.



تصویر

اختصاصات دستگاه زایشی

گلها تک جنس ، دارای پوشش کاسبرگی و هر یک بطور منفرد در کنار یک برگه مادر که با دو برگه کوچک یا برگک دیگر همراه است رشد می‌کنند. سنبله یا شاتون نر همیشه در شاخه‌های سال گذشته و بطور آویخته ظاهر می‌شود. گلهای نر دارای پوشش 3 تا 4 قطعه ای با 10 تا 40 پرچم است که در وسط آن معمولا آثار یک مادگی که نشانه تک جنس شدن گل و تبدیل آن از گل هرمافرودیت به یک گل نر است ملاحظه می‌شود.

سنبله یا شاتون ماده حالت ایستاده دارد و همیشه در انتهای شاخه بهاره ظاهر می‌شود و دارای 2 تا 4 گل است. گلهای ماده دارای پوششی از قطعات کوچک چسبیده به برگه و برگک است و از طرف دیگر به تخمدان که زیرین است پیوستگی دارد. تخمدان دارای دو برچه ، تک خانه با یک تخمدان راست ساقه‌ای و ایستاده است و کلاله دوتایی و کاملا گسترده است.

گرده افشانی بوسیله باد صورت گرفته و انجام لقاح به روش شالازوگامی است. میوه شفت با میان‌بر گوشتی و درون‌بر به سختی چوبی و استخوانی است که هنگام رویش دانه در اثر یک شکاف طولی حلقوی به صورت دو کفه از هم باز می‌شود. دانه یا همان مغز گردو شامل دو لپه حجیم سرشار از مواد چربی است و سطح خارجی آن بوسیله درون‌بر که شیاردار و چین خورده است و داخل آن نیز بوسیله نفوذ دیواره‌هایی که دوتای آنها مستقیما از جدار منشا گرفته و بر دو تای دیگر عمود است تقریبا به چهار بخش تقسیم شده است.


تصویر



و در نتیجه لپه‌های دانه نیز این دیواره بندیها به چندین بخش تقسیم می‌شوند. از جنسهای دیگر این تیره می‌توان از کاریا که میوه آن بوسیله چهار شکاف باز می‌شود و همچنین از پتروکاریا که میوه آن دارای دو بال است نام برد. این جنس دارای دو گونه پتروکاریا و فراگزینی فولیا است ک در جنگلهای شمال از آستار تا گرگان انتشار دارد و ضمنا دارای نامهای محلی چون کوچی و لارک است.




جمعه 13 دی 1387

گیاهان دو لپه ای بدون گلبرگ

جمعه 13 دی 1387

نوع مطلب :
نویسنده :ش ش

تیره های گروه دولپه های بدون گلبرگ عبازتند از:

:Hamamelidales(1

:این راسته شامل دو تیره

:Hamamelidacea

شرح تیره توی – تیره درخت انجیلی

 

گیاهان تیره توی گیاهانی بصورت درخت یا درختچه و شامل تعداد 100 گونه در 23 جنس می باشند در نواحی گرم و معتدله کره زمین به نحو فاصله دار پراکندگی دارند. حداکثر انتشار آنها در آسیاست و فقط معدودی از آنها در قاره های دیگر یافت می شوند از اختصاصات آنها اینست که برگهائی معمولاً متناوب ، ساده، یا لوبدار و گلهای در بعضی گونه ها فاقد پوشش و گاهی منحصراً مرکب از یک پوشش و یا مانند گلهای عادی پوشش های مضاعف دارند. در عده زیادی از این گیاهان گل آذین به صورت کاپیتولهای مدوری مرکب از گلهای فراوان در می آید و چون هر گل را براکته های رنگین احاطه می کند و یا آنکه این براکته ها فاصله کمی از گل قرار میگیرند از این جهت مجموعاٌ گل آذین زیبائی از مجموع گلها براکته های در آنهابوجود می آید. گلهای آنها به صورت نر - ماده یا دارای یکی از اجزای گل ، یک پایه یا پلی گام و مرکب از قطعات 5 یا 4 تایی است. در بین بعضی از انواع آنها گونه هائی با گلهای فاقد پوشش نیز دیده می شود.
مادگی آنها دارای 2 برچه و تخمدانی 2 خانه و محتوی یک یا چند تخمک واژگون باتمکن محوری یا کم و بیش جانبی است. میوه آنها پوشینه و محتوی دانه هایی با جنین راست و آلبومن گوشتدار است.
جنس های مهم آن عبارتند از :
Hamamelis ( گونه6)
Liquidambar( گونه6)


       

انجیلی با نام علمی Parrotia persica درختی است از تیره انجیلی (Hamamelidaceae) که به دلیل داشتن چوب بسیار سخت "چوب آهن" نامیده می‌شود. این گونه با رنگ‌های متنوع برگ هایش در فصل پاییز، زیباترین درخت جنگل‌های شمال محسوب می‌شود. با این حال درخت انجیلی به علت این که فراوانی زیادی دارد ، چندان مورد توجه نیست. در صورتی که این درخت از مناسب‌ترین  درختان  برای  پارک‌ها  و  فضای سبز  است  و  باید  بیش از پیش از آن بهره گرفت.

کارشناس جنگل‌کاری سازمان جنگل‌ها و مراتع کشور در گفتگو با ایرنا گفت: انجیلی به راحتی زادآوری می‌کند و برای همین نهال آن تولید نمی‌شود و در جنگل کاری‌ها استفاده نمی‌گردد.

 

:Plantanacea

چنار اساسا درختی زیبا و نسبتا بلند است. ساقه آن پوست صاف دارد و هر ساله پوست قدیمی آن به صورت قطعاتی بزرگ و کوچک از تنه جدا می‌شود و جای آن به صورت لکه‌های سفید تا مدتها بر سطح پوست تازه باقی می‌ماند. گیاهان تیره چنار (platanaceae) درختانی با برگهای منفرد ، گوشوارک‌دار ، با گل آذینهای کپه‌ای کروی شکل و تک‌جنس هستند. گل در این درختان دارای چرخه‌های متغیر و برچه‌های مستقل محتوی 1 یا تخمک راست است. میوه به صورت فندقه‌هایی محتوی دانه‌های آلبومن‌دار است.



تصویر

گیاهان تیره چنار

تیره چنار منحصر به جنس چنار (platanus) با 4 تا 7 گونه است که یک گونه آن به صورت خودرو در جنوب اروپا و سواحل مدیترانه می‌روید و در برخی از کشورهای اروپایی ، مانند فرانسه ، فراوان کاشته می‌شود و به چنار معمولی (پلاتانوس ولگاریس) موسوم است. گونه‌ای از آن که در بیشتر کشورهای اروپایی کاشته می‌شود.

دارای خاستگاه غرب آمریکای شمالی است و به چنار غربی (پلاتانوس اوکسیدانتالیس) معروف است. از گونه‌های بسیار مشهور این تیره چنار شرقی (پلاتانوس اوریانتالیس) است که خاستگاه اصلی آن آسیای صغیر است و در ایران نیز از پایه‌های خودروی آن در نواحی غربی نامبرده‌اند. به هر حال ، تیره چنار در نیمکره شمالی انتشاردارد.

مشخصات رویشی و زایشی

برگها دارای پهنک بزرگ پنجه‌ای ، دمبرگ نسبتا بلند و گوشوارک بزرگ ولی بی‌دوام و زود افت هستند. درختی است یک‌پایه ، دارای گلهای تک‌جنس ، با گلپوش بسیار تحلیل رفته ، سه پر یا پنج پر ، واقع در 2 چرخه ، به صورت پولکهای پوشیده از کرک ، مجتمع در گل آذینهای کروی فشرده و نامشخص بودن گلپوش ، باعث شده است که برخی از مولفان و گیاه شناسان این تیره را در ردیف بی‌گلبرگان قرار دهند. گلهای نر دارای 3 تا 6 پرچم‌اند که هر یک در کنار یک پولک ، که شاید همان کاسبرگ باشد ، قرار دارند. گاهی نیز هر یک از پرچمها خود یک مستقل به شمار می‌آید.


تصویر



بساکها بوسیله سرپوش جانبی باز می‌شوند و دانه‌های گرده فراوانی از درون آن بیرون می‌ریزند. گلهای ماده دارای گل‌پوش تحلیل رفته با 3 تا 6 برچه مستقل‌اند که هر یک منتهی به یک خامه دراز و محتوی یک تخمک راست و آویخته است. میوه مجموعه‌ای از فندقه‌هایی است که هر منتهی به خامه‌ای بلند در بالا و انبوهی از کرکهای بلند و تار مانند در قاعده است و مجموع آنها به صورت گویچه‌هایی کوچک و آویخته از شاخه‌های چنار دیده می‌شوند. دانه دارای جنین راست با آلبومن روغنی و تحلیل رفته است.

موقعیت این تیره در سیستماتیک

سیر قهقرایی این گیاهان به صورت تحلیل رفتن گلپوش ، استقلال برچه‌ها ، راست بودن تخمک و تک‌جنس بودن گل که همگی از صفات ابتدایی و بسیار کهن‌اند از نظر تکاملی ارزشهای نابرابری هستند که موقعیت و جایگاه تیره چنار را در رده بندی نامطمئن و مشکوک می‌سازند. موقعیت فعلی این تیره در رده‌بندی که آنرا در مجاورت ساکسیفراگاسه قرار می‌دهد با موقعیت قبلی آن که در کنار تیره گزنه جای داشته کاملا مغایر است.



تصویر

تیره چنار در ایران

این تیره ، گونه‌ای به نام پلاتانوس اوریانتالیس دارد که در سراسر ایران به نام چنار مشهور است و تقریبا در همه جا کاشته می‌شود. از پایه‌های خودروی چنار در کوههای بختیاری ، لرسان ، آذربایجان ، خراسان و بلوچستان نام برده‌اند. پهنک برگ چنار ، که در پایین تقریبا قلبی و در حاشیه پنجه‌ای و دارای 3 تا 5 بخش نیزه‌ای و دندانه‌دار است، در آغاز رشد از کرکهای انبوه پوشیده شده است که به تدریج همه کرکها می‌ریزند و برگ فاقد کرک می‌شود. دمبرگ کم وبیش دراز است و پایین برگ ، به علت وجود نیام مخروطی شکل پوشاننده جوانه کناری ، متورم به نظر می‌رسد. 
در مناطق ایران نیز تک پایه‌ها بیشه‌های طبیعی آن نیز دیده می‌شود. ولی بومی بودن آن مشکوک است. چنار درختی است به ارتفاع ۲۵ متر و بیشتر و قطر تنه آن متجاوز از ۲ متر است. دیر زیستی بیش از ۵۰۰ سال دارد و در مناطق مختلف ایران به عنوان درخت مقدس بیشتر در امامزاده‌های سراسر کشور دیده می‌شود.

از چوب این درخت در مبل سازی و زیر سازی وسایل چوبی استفاده می‌شود

 

:Urticales(2

شامل

:moraceae

.شامل توت و انجیر است

.دارای شیرابه سفید برگها عمدتا متناوب هستند گل ها کوچک و شدیدا تحلیل رفته است میوه از نوع فندقه یا شفت است

:ulmacea

این تیره متعلق به راسته گزنه است. تیره نارون Ulmaceae درختانی با برگهای متناوب ، دارای گوشوارک کم دوام و زود افت هستند. گل نر ماده ، گاهی پلی‌گام و کاسه دارای 4 تا 8 قطعه است. پرچمها با کاسبرگها متقابل ، تعداد برچه‌های مادگی در اصل دو عدد ولی یکی از آنها معمولا حذف شده و در نتیجه تخمدان تک خانه‌ای و حاوی یک تخمک واژگون است. میوه فندقه بالدار (در نارون) یا شفت مانند (در درخت آزاد) است. تیره نارون دارای 9 جنس با 130 گونه است که همگی در مناطق آب و هوای معتدله انتشار دارند. در بین این جنسها ، جنس نارون با 30 گونه و جنس داغداغان تقریبا با 60 گونه دارای اهمیت خاصی در تیره نارون هستند.



تصویر

جنس اولموس یا اوجا یا نارون

دارای گونه‌های متعددی است که تقریبا همه آنها در نیمکره شمالی انتشار دارند. این درختان دارای پوستی بسیار ضخیم ، برگهای ساده با دندانه‌های تیز و پهنکی با کناره پایینی نامتقارن است. گلها در این جنس نر ماده و همان اختصاص مربوط به تیره اولماسه را دارند. تنها تیره‌ای است که این اختصاص را در راسته گزنه دارد. در طایفه سلتیده علاوه بر گلهای نر ماده گلهای پلی گام نیز دیده می‌شود.

این امر نشان می‌دهد که تک جنسی بودن گل در راسته گزنه یک صفت ابتدایی و کهن نیست، بلکه صفتی ثانوی است. گل آذین گرزنی ، متراکم ، تقریبا کروی و در آغاز بهار روی شاخه‌های سال قبل و در اثر رشد جوانه‌های واقع در بغل برگهای ریخته شده سال قبل حاصل می‌شود. گلها پنج پر هستند. جنس الموس در ایران دارای 4 گونه است.

گونه الموس کارپینی فولیا (اوجا)

درختی است که در نقاط مختلف ایران نامهای متفاوتی دارد. برگهای این درخت تخم مرغی شکل با پهنک نامتقارن بوده و سطح آن زبر و در حاشیه دندانه‌های مضاعف داشته و فاقد کرک یا کمی کرک‌دار است. گلها دارای دم گل کوتاه و به صورت دسته جمعی هستند. این درخت در تهران ، جنگلهای شمالی ایران ، جلگله‌های ساحلی دریای مازندران و گیلان و ارسباران انتشار دارد.



تصویر

گونه الموس دنسا یا نارون چتری

این درخت نسبتا بلند دارای شاخه‌های انبوه با تاجی کروی شکل و زیبا و برگهایی انبوه به رنگ سبز تیره و شاخه‌هایی صاف و خاکستری رنگ است. این درخت بیشتر به عنوان سایه‌گستر معروف است و در اغلب شهرهای ایران کاشته می‌شود.

گونه الموس مونتانا یا ملج

برگهای این درخت بیضی شکل و میوه آن به شکل بیضی یا تخم مرغی و محتوی یک دانه در وسط است. چوب درخت ملج در صنایع دستی و روستایی مصارف گوناگون دارد. این درخت بومی جنگلهای سواحل دریای خزر است.



تصویر

جنس سلتیس یا داغداغان

تقریبا 60 گونه از آن در تمام دنیا انتشار دارد. گلهای پلی‌گام با تخمک مستقیم و جنین خمیده دارند. گلها منفرد در طول ساقه پراکنده ، کاسه در آنها شامل 2 تا 5 قسمت مقعر و دارای 5 تا 6 پرچم و دو کلاله دراز هستند. میوه شفت مانند و محتوی یک هسته است. گرچه میوه داغداغان که شفت مانند است طبیعتا نباید قدرت پراکنش فندقه‌های بالدار نارون را داشته باشد.

ولی این درخت نیز غالبا در خشکی در جزایر دوردست نیز انتشار دارد و عامل این پراکنش ، بیولوژیکی است. بدین ترتیب که پرندگانی که از میوه آن استفاده می‌کنند هسته هضم نشده در معده آنها باقی می‌ماند و هنگام مهاجرت به جزایر دوردست اقیانوسها آن را حمل می‌کنند و در آنجا باعث انتشار درخت مزبور می‌شوند. در ایران داغداغان دارای 3 گونه است. که یکی از گونه‌ها به اختصار توضیح داده می‌شود.

گونه سلتیس اوسترالیس یا داغداغان

این درخت در جنگلهای شمال ایران تقریبا دور از ساحل انتشار دارد. برگهای داغداغان تخم مرغی شکل و در انتها حالتی کشیده دارد و پشت آنها از کرکهای نرم و مخملی پوشیده شده است. میوه این درخت سیاه و کروی شکل است. این درخت در نقاط مختلف دارای نامهای محلی مختلف است.



تصویر

جنس زلکوا یا درخت آزاد

این جنس دارای چهار گونه درختی است که در چین شمالی ، ژاپن و قفقاز و ایران انتشار دارد. گونه منحصر به فرد ایرانی این درخت زلکوآ کرناتا است که به درخت آزاد موسوم است. این درخت در تمام جنگلهای شمالی وجود دارد. در جنگلهای کردستان و همچنین در جنگلهای جنوب غربی نیز پایه‌هایی از آن مشاهده می‌شود. چوب این درخت پرتوان ، محکم و قابل ارتجاع است و در صنایع روستایی زیاد مورد استفاده قرار می‌گیرد. برگ این درخت متناوب ، ولی روی دو خط طولی موازی ، بر روی شاخه‌ها قرار گرفته و حاشیه آن دارای دندانه‌های ریز کمانی است.

گلهای نر در بن شاخه‌های بی‌برگ سال پیش توده‌های کروی شکل تشکیل می‌دهند. گلهای ماده ، سفید و بی‌بو هستند. میوه فندقه ولی در آغاز شفت مانند است و بتدریج خشک می‌شود. سطح میوه صاف یا چین‌دار است و در راس آن دو کلاله به صورت دو شاخ باقی می‌ماند. درخت آزاد در نقاط مختلف شمال و همچنین در غرب و جنوب ایران دارای نامهای مختلف محلی است.

 

:cannabaceae

شاه‌دانه گیاهی یک ساله با برگهای قطره‌ای است. میوه این گیاه ریز و روغنی بوده و خاصیت آرامش بخش دارد که از آن برای درمان تخدیر نیز استفاده می‌شود. از عصاره این گیاه حشیش تولید می‌کنند و از برگ آن نیز ماده توهم‌زای ماری جوانا تولید می‌شود.

گیاهی شبیه به گزنه که بلندیش تا دو متر می‌رسد برگ‌هایش دراز است و دانه‌هایی به اندازه فندق دارد که روغنی و بدبوست و از آن روغنی می‌گیرند که به مصرف تهیه صابون می‌رسد. از سر شاخه‌های گلدار آن بنگ و چرس گرفته می‌شود.

 

:urticaceae

گزنه

گَزَنه (نام علمی: Urtica dioica) گیاهی از تیره گزنه ،علفی و پایا با ساقه‌ای منشعب است. ساقه آن راست و چهارگوش بوده و برگهای آن پوشیده از کرک‌های گزنده‌ای است .

 

مشخصات تیره گزنه Urticaeae

گیاهان این تیره عموما علفی ، بندرت به صورت درختچه و درختی هستند. برگهای آنها گوشوارک دار با رگبرگهای پری شکل منفرد یا متقابل هستند. معمولا گلها تک جنس و دارای 5 کاسبرگ و 4 پرچم متقابل با کاسبرگها هستند. در تیره گزنه گل آذین به شکل گرزنهای مجتمعی است که از مجموع آنها سنبل گرزنهای متراکم بوجود می‌آید. مادگی شامل یک برچه با یک تخمک مستقیم و ایستاده است. میوه تقریبا همیشه به صورت یک فندقه است.

از اختصاصات تشریحی گیاهان این تیره یکی وجود سیستولیت در یاخته‌های بشره و دیگری داشتن یک حلقه فیبر کم و بیش چوبی شده در منطقه دایره محیطیه است. داشتن کرکهای گزنده در سطح برگ یا ساقه نیز یکی دیگر از صفات مهم برخی از جنسهای این تیره است. تقریبا فقدان لوله‌های شیرابه‌ای در تمام گونه‌ها یکی دیگر از صفات منفی این تیره است.تیره گزنه دارای 40 جنس و در حدود 500 گونه است که اکثر آنها در آمریکا ، هند ، مالزی و نواحی حاره‌ای می‌رویند. در آفریقا و اروپا گونه‌های این تیره بسیار نادر است.
تیره گزنه در ایران

جنس اورتیکا یا گزنه

در گروه گزنده این تیره سطح برگ و ساقه آنها از کرکهای گزنده پوشیده شده است و در ایران سه گونه دارد. یکی اورتیکا دیوئیکا یا گزنه دوپایه که بیشتر در نقاط مرطوب می‌روید و دارای برگهای ساده و دندانه‌دار است. دیگری اورتیکا کانابینا که دارای برگهایی با پهنک تقسیم شده است. از انواع دیگر گزنه یکی اورتیکا پیلولی فرا است که گل آذین متراکم ، کروی و کلافه مانند آن در دو طرف ساقه قرار دارد.

جنس پاریه تاریا

این جنس دارای پنج گونه غیر گزنده است. یکی از آن دو ، پاریه تاریا ژودایکا است که مخصوص ارتفاعات و شکاف دیواره‌های سنگی کوههاست و دیگری پاریه تاریا افی سینالیس که مخصوص کف جنگلهای مناطق مرطوب شمالی است.



تصویر

جنس فورس کاه له آ

این جنس در ایران فقط یک گونه دارد. گلهای آن تک جنس هستند و در پوششی از گریبان کرکدار که شامل 4 تا 6 اندام برگی است به تعداد زیاد قرار دارند. گلهای نر دارای یک پرچم و معمولا در اطراف گریبان قرار دارند. همچنین یک گلپوش برگی شکل دارند که در قسمت پایین لوله مانند است و در بالا تقریبا شامل یک لبه است. گلهای ماده برخلاف گلهای نر در وسط گریبان دو برگی قرار دارند. برگها متناوب و د رطرفین دارای دو گوشوارک آزاد هستند. گونه منحصر به فرد این جنس فورس کاه له آ تناسیسیا است و در سواحل خلیج فارس می‌روید.

طایفه های تیره گزنه

  • طایفه اورره: دارای کرکهای گزنده و یک جنس به نام اورتیکا است.

  • طایفه بوهه مریه: فاقد کرکهای گزنده ، در گل ماده گلپوش تقریبا بهم پیوسته و فیبر منطقه پوستی نمو و قطری فوق‌العاده دارد.

  • طایفه پاریه تاریه: فاقد کرکهای گزنده ، در گلهای ماده گلپوش مجزا ، گلهای نر و ماده در کنار برگهای گرزنهای کروی شکل را تشکیل می‌دهند.
  •  خواص دارویی: مداوای مجاری ادرار (پروستات)، درمان دستگاه تنفسی، کاتاره معده، ضد قند خون، افزایشدهنده گلبولهای قرمز خون. صرف نظر از جنبه های خوراکی که به صورت پخته همانند اسفناج خورده می شود و سرشار از مواد معدنی و مغزی است این گیاه حاوی ماده ای به نام سکرتین است که بهترین عامل جهت تحریک و به کار انداختن غدد ترشحی هاضمه در معده ,روده ,کبد,لوزالمعده وکیسه صفرا است . خاصیت مهم دیگر آن کمک ساختن به ساخته شدن گلبولهای سرخ و در نتیجه تنفس مناسب سلولهای بدن است . از نظر طبی این گیاه خواص عجیبی دارد,مدر است و بخصوص کسانی که از رماتیسم ,نقرس,سنگ کلیه ناراحتند باید به آن توجه کنند . ضد اسهال است به ویژه در اسهالهای خطرناک که در هنگام شیوع وبا پیدا می شود بکار می رود ,خونروشها(خون روش بینی,سینه وانواع دیگر)وخلط های ناراحت کننده(در سرماخوردگی وگرفتگی مجاری تنفسی)را آرام می کند . مقوی است وبه مادران شیرده جهت زیاد شدن شیر کمک می کند وعادت ماهانه زنان را تنظیم می نمایدویاچنان تأثیری دارد که اگر قاعده گی بطور غیر طبیعی قطع شود مجددأ آن را برقرارمی کند .خون را تصفیه کرده وضدکرم است .استعمال خارجی آن درمواردرماتیسم موفقیت آمیزبوده است .غرغره دهان با فراورده دارویی این گیاه یک ماده ضروری جهت ضدعفونی کردن دهان,رفع ورم و جراحات لثه ومداوای آنژین به شمار می رود,لوسیون و کمپرس های گزنه در مراقبت های زیبایی مانندتمیزکردن پوست ,از بین بردن آکنه ,اگزماوجلوگیری از ریزش موی سر به کارمی رود . قسمت های مورد استفاده: برگها,سرشاخه های گلداروریشه گزنه مورد استفاده قرار می گیرد . پراکنش جغرافیایی: در ایران درییلاقات اطراف تهران,شمیرانات ودرکرج دردامنه های البرز,کندوان,پل زنگوله,در مناطق شمالی در گیلان درهرزویل وجنگل نودی,عمارلو,راه کبوترچاک به زردچیان,رودبار,آستارا,بندرگز ودرآذربایجان در دامنه های سهند,زنقاب,دیلمان وارسباران بطورخودرودیده می شود .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


ادامه مطلب

چهارشنبه 11 دی 1387

انواع میوه ها

چهارشنبه 11 دی 1387

نوع مطلب :
نویسنده :ش ش

تصویر

ساختمان میوه رسیده

میوه مرکب از سه بخش زیر است.
  • برون‌بر ، که از اپیدرم خارجی تخمدان بوجود می‌آید.
  • میان‌بر ، که از مزوفیل یا پارانشیم برگ برچه‌ای (اسپوروفیل) حاصل می‌شود.
  • درون‌بر ، با آنکه ظاهرا اپیدرم داخلی تخمدان به نظر می‌آید، ولی از لایه داخلی اپیدرم و از پارانشیم جدار تخمدان ناشی می‌شود. حد رشد و توسعه قسمت مختلف جدار میوه ، یا دوام آنها نسبت بهم برابر نیست.

میوه‌های گوشتی

در میوه‌های گوشتی ، فرابر از سلولهای آبدار و اپیدرم از سلولهای درشت و گاه پوشیده از کرکهای پرز مانند تشکیل می‌یابد. میان‌بر میوه‌های گوشتی را نوعی بافت پارانشیم مرکب از سلولهای درشت آبدار ، با جدار نازک سلولزی و واکوئل بزرگ محتوی مواد ذخیره‌ای فراوان تشکیل می‌دهد. مواد اندوخته در سلولهای میان‌بر و میوه‌ها بسیار متفاوت و بطور کلی مرکب از قندها و اسیدهای آلی ، مواد روغنی و گاهی نشاسته و رنگیزه‌های آنتوسیانیک یا کاروتنوئید است.

درون بر میوه‌های گوشتی ممکن است آبدار و یا به صورت پرده نازکی درآید. در حالت اخیر میوه تقریبا تماما گوشتی می‌شود که به آن میوه سته می‌گویند. در بعضی از میوه‌های گوشتی درون‌بر و حتی بخشهای میان بر نیز چوبی و استخوانی شده، تشکیل هسته را می‌دهند. به میوه‌های دارای هسته مانند گیلاس و هلو میوه‌های شفت می‌گویند.



تصویر

میوه‌های خشک

در این میوه‌ها فرابر ، خشک و غیر قابل نفوذ شده، در هنگام رسیدن دانه‌ها ، بخش رویی آن به صور و اشکال مختلف تحلیل رفته، حالت غشایی پیدا می‌کند. بدیهی است در طبیعت فقط همین دو نوع میوه ، یعنی خشک و آبدار وجود نداشته، بلکه صور حد واسط بین میوه خشک و آبدار بسیار فراوانند.

پراکنش دانه و بذر افشانی

خروج و پراکندگی دانه از محفظه تخمدان را بذر افشانی می‌گویند. بذر افشانی در میوه‌های آبدار گوشتی بر اثر تاثیر عوامل بیولوژیک مانند باکتریها و قارچها صورت می‌گیرد. بذر افشانی در میوه‌های خشک ممکن است بر اثر مکانیسم خاصی که منجر به شکوفایی میوه می‌شود صورت گیرد و یا دانه هنگام رویش درون میوه باقی می‌ماند. بنابراین میوه‌های خشک را می‌توان به 2 گروه شکوفا و ناشکوفا تقسیم نمود.

میوه‌های خشک ناشکوفا

برون بر آنها تا موقع جوانه زدن دانه به آنها دربرمی‌گیرد. این دسته از میوه‌های خشک غالبا تک دانه‌ای بوده و از نظر ساختمان برون‌بر و جنس مادگی دارای انواع مختلف زیر هستند.
  • فندق: میوه‌ای یک برچه‌ای با فرابر کم و بیش چوبی شده است. در آلاله‌ها که مادگی مرکب از برچه‌های متعدد است میوه نیز مرکب از فندقه‌های متعدد است.




تصویر

  • فندقه‌های بالدار: برون‌بر این فندقه‌ها تبدیل به بالی غشایی و بادار می‌شود. ثمرها ممکن است مانند ثمر نارون یا زبان گنجشک ساده یا مانند ثمر افرا از یک تخمدان دو برچه‌ای بوجود آمده، دو گانه و کنار هم قرار گیرند. به ثمرهای دوتایی دی سامار می‌گویند.

  • گندمه: در این فندقه‌ها که مخصوص گیاهان تیره گندم هستند، قشر آلبومین پوشش دانه را کاملا جذب کرده کم و بیش به برون‌بر می‌چسبند.

میوه‌های خشک شکوفا

در موقع رسیدن دانه‌ها باز شده، دانه رها می‌شوند. این میوه‌ها معمولا محتوی چندین دانه، ندرتا مانند میوه ماگنولیا دارای یک دانه‌اند. میوه‌های شکوفا ممکن است از مادگی یک برچه‌ای یا از مادگی چند برچه‌ای پیوسته و یا جدا از هم بوجود آمده و دارای حالات زیر هستند.

میوه‌های که از یک یا چند برچه جدا از هم حاصل می‌شوند.

  • برگه: میوه‌هایی هستند که از برچه‌های آزاد بوجود آمده، با ایجاد دیواره بین برچه‌ای، برچه‌ها از یکدیگر جدا و باز می‌شوند. مانند برگه (فولیکول) گیاهان ماگنولیا ، آلاله و بارهنگ آبی.

  • نیام: میوه‌هایی هستند که در اغلب گیاهان تیره نخود از مادگی یک برچه‌ای بوجود آمده، در هنگام رسیدن با دو شکاف طولی باز می‌شوند.

میوه‌هایی که از برچه‌های پیوسته و یا متصل بهم با تمکن محوری یا جانبی بوجود می‌آیند.

مانند میوه کپسول که از فراوان‌ترین نوع میوه در غالب گیاهان هستند.

میوه‌های سته




تصویر

میوه‌های شفت

درون‌بر در میوه‌های شفت چوبی یا غضروفی است. میوه‌های شفت نیز دو نوع یک خانه‌ای و چند خانه‌ای دارند.

میوه‌های کاذب

این میوه‌های از تغییر اندام‌های مختلف گل (به جز تخمدان) و رشد آنها مانند نهنج گل ، محور گل ، نهنج مشترک چندین گل و یا اساسا یک گل آذین کامل بوجود می‌آید. بهترین مثال این نوع میوه‌ها که از تغییر شکل گل آذین حاصل می‌شوند میوه توت و شاه توت هستند که در عین حال از میوه‌های مرکب نیز می‌باشند.

میوه‌های مرکب

میوه‌های مرکب که در عین حال میوه کاذب نیز هستند از اتحاد و تجمع میوه‌های ساده و بهم فشرده، مانند میوه توت و میوه اکثر گیاهان گل شیپوری تشکیل می‌یابند.




چهارشنبه 11 دی 1387

در مورد دولپه ها

چهارشنبه 11 دی 1387

نوع مطلب :
نویسنده :ش ش

گیاهانی ابتدایی به صورت درخت یا درختچه ای دارای برگهای متناوب و ساده.گل ها بسیار درشت و منفرد کاسبرگ و برگها مشابه هستند.پرچم ها جداو متعدد مادگی جدا برچه و متنوع و تعداد برچه ها متنوع است. انواع تیره های این گروه عبارتند از:

 

magnoliales(1:
 

نمونه های این گروه کیاه ماگنولیای تابستانه(magnolia grandifolia)و ماگنولیای زمستانه(magnolia soulangiana)است.

نمونه دیگر آن لاله درختی است:

لاله درختی:

درختی بلند قامت است که نیاز به هرس ندارد.به خاک غنی و عمیق و مرطوب احتیاج دارد و در صورت فراهم نبودن شرائط مطلوب،شاخه های انتهائی تاج درخت خشک شده و شاخه های جانبی با تنه اصلی رقابت خواهند کرد.این مشکل توسط هرس سالیانه و داشت مناسب حل خواهد شد.درخت لاله،می تواند بسیار بلند قامت شود و برای نمایش زیبائی بی نظیر آن نیاز به فضای وسیع است،بنابراین کشت آن در فضای کوچک توصیه نمی شود.

خصوصیات گیاهی

ارتفاع:15 تا 20 متر(گاهی تا 45 متر نیز می رسد)

قطر تاج پوششی:7 تا10 متر(گاهی به 18 متر می رسد)

درختی است افراشته و هرمی با تنه مستقیم و بلند است پوست تنه قهوه ای،خاکستری و پوشیده از شکافهای لوزی شکل است.اگر پوست تنه در اثر سرما یا آفتاب سوختگی آسیب ببیند،بهتر است با یک چاقوی تیز و ضد عفونی شده قسمت های از بین رفته را بریده و سطح آن را با مواد ترمیم کننده بپوشانند.درخت لاله گیاهی حساس است و کشت آن در نواحی سردسیر که طوفانهای شدید می وزد توصیه نمی شود.

برگ:برگها ساده متناوب و صاف 2 تا 4 قسمتی،به درازا و پهنای 5/7 تا 20 سانتیمتر هستند.انتهای برگها سر بریده و زینتی شکل و ناقص است و لوب های پهن دارد.رنگ آنها سبز روشن براق است که قبل از خزان کردن زرد رنگ می شود.

گل:به شکل گل های لاله و به رنگ زرد/سبز به قطر 5 سانتیمتر که یک نوار پهن نارنجی رنگ در قسمت پایه گل وجود دارد.گلها در تابستان پس از دهمین سال درخت به صورت تک تک و در میان برگها شکوفا می شوند.

میوه:در پائیز مخروط های قهوه ای رنگ به طول 5 تا 6 سانتیمتر ظاهر می شود که حامل دانه های بالدار هستند.

سیستم ریشه:عمیق و گسترده      سرعت رشد:نسبتا سریع

نیاز های طبیعی

آب و هوا:گرما و سرما را تحمل می کند.

خاک:خاک عمیق و مرطوب و غنی با زهکش خوب را ترجیح می دهد.تابش خورشید و شرائط ساحلی را قبول می کند.

نگه داری

هرس:برای فرم دادن به اسکلت اصلی،نهال جوان را هرس فرم کنید.پس از آن هرس سالانه الزامی نیست.زمان مناسب هرس:زمستان

تغذیه:تغذیه خاصی نیاز ندارد.

آبیاری:رطوبت زیاد می خواهد.

آفات و بیماریها:شته،در صورت نیاز با نیکوتین یا مالاتیون سم پاشی شود. در صورت بروز بیماری های قارچی،با محلول بوردو و سم پاشی شود.

2)Laurales:

کافورCinnamomus camphora:

درخت کافور.

کافور ماده‌ای مومی، سفید و یا شفاف و جامد که دارای بوی بسیار قوی می‌باشد. کافور صمغ درختی بنام camphor laurel می‌باشد. این درخت همیشه سبز در آسیا و به خصوص در جزیره برنئو و فرمز وجود دارد. درخت کافور تا ۳۵ متر رشد می‌کند و ماده کافور در اکثر نقاط آن یافت می‌شود. کافوری کافور درختی است همیشه سبز است و از شاخه و برگ بسیار برخوردار است دارای گلهایی به رنگ سفید می‌باشد و میوه‌ای قرمز رنگ بسیار شبیه به میوه دارچین دارد. [[۱]

کلمهٔ کافور کلمه‌ای مالایی است. و در مالزی به کافور، کاپور باروس می‌گویند که معنای گچ باروس می‌دهد. باروس نام بندری در سوماترا اندونزی می‌باشد که در آنجا کافور تجارت می‌شده‌است.

از کافور امروزه به عنوان نرم کننده نیترات سلولز، دافع حشرات، و مومیایی وهمچنین در آتش بازی و دارو سازی نیز استفاده می‌شود. در زنجیره غذایی مردم آسیا به عنوان چاشنی در شیرینی استفاده می‌شود. در باور مردم عامیانه مار و سایر خزندگان از بوی کافور می‌ترسند.

برگ بوLaurus nobilis:

گیاهان تیره برگ بو به صور مختلف درخت یا درختچه (بندرت علفی) و مخصوص نواحی حاره کره زمین می باشد. از مشخصات آنها این است که عموماً برگهائی متناوب یا متقابل ، ساده بدون استیپول ، غالباً چرمی و گلهائی منظم نر- ماده یا بر دو نوع نر و ماده (یک یا 2 پایه و یا پلی گام) و مجتمع به صورت خوشه یا گرزن متراکم دارند. پوشش گل آنها شامل دو ردیف 3 تایی و نافه گل آنها مرکب از 4 ردیف 3 تائی از پرچم ها است داخلی ترین ردیف پرچم ها نیز حالت غیر زایا (استامینود) دارد. مادگی گلهای آنها مرکب از یک برچه و میوه آنها شفت و محتوی دانه بدون آلبومن ولی با جنین حجیم و لپه های روغن دار است.
گیاهان این تیره دارای سلولهای اسانس دار (غده تک سلولی) پراکنده در اعضای مختلف و سلولهای موسیلاژدار، مخصوصاً در ناحیه پوست است اسانس سلولهای آنها نیز به تفاوت دارای بوی معطر و یا نامطبوع می باشد از نظر درمانی خواص تعدادی از این گیاهان مربوط بوجود همین اسانسها در اعضای آنها می باشد چوب بعضی از آنها در صنعت حائز اهمیت فراوان است و در نجاری و منبت کاری مورد توجه زیاد قرار می گیرد.
تیره برگ بو دارای 1000 نوع گیاه است که در متجاوز از 400 جنس جای دارند جنس های مهم این تیره عبارتند از :

Cinnamomun (دارای 100 گونه)
Nectandra ( گونه100)
Persea ( گونه10)

Laurus ( گونه2)

 

 

3)Nymphales:

گیاهان تیره نیلوفر آبی (Nympheaceae) علفهایی آبزی و پایا با برگهایی ساده‌اند. گلها از تیپ مارپیچی یا حلقوی و سه پر هستند. برچه‌ها آزاد یا چسبیده بهم و در حالت اخیر تمکن تیغه‌ای دارند. میوه به شکلهای متفاوت برگه ، فندقه یا سته مانند است. در بافتهای درونی این گیاهان معمولا سلولهای شیرابه‌ای وجود دارند. تمام گیاهان این تیره آبزی و دارای 7 جنس و تقریبا 100 گونه در جهان هستند. در ایران سه جنس با 4 گونه از این تیره در آبهای راکد و شیرین شمال و غرب کشور می‌رویند. کلید شناسایی این گروه نوع برگهاست که برگها یا هوایی هستند یا فاقد برگهای هوایی هستند. 



تصویر

مشخصات

اختصاصات دستگاه رویشی

گیاهانی آبزی ، یا ریزومی پایا در لجن کف و بستر مردابها و آبگیرها هستند. برگها و گلها مستقیما از ریزوم پدید می‌آیند. برگها معمولا دوگانه ، عده‌ای از آنها غوطه‌ور و عده‌ای دیگر دارای پهنک مدور و شناورند. پهنک برگ گاهی بسیار بزرگ و غول آساست. در بین گیاهان این تیره فقط نلومبیوم (لاله مردابی) دارای برگهایی با پهنک هوایی در خارج آب است.

اختصاصات دستگاه زایشی

گلها منظم ، نر ماده ، کامل‌اند و همیشه در سطح آب باز می‌شوند و این امر بندرت در هوا و خارج از سطح آب انجام می‌گیرد (بیشتر در جنس نلومبیوم). در جنس کابومبا ، که خاستگاه آن آمریکاست ، گلها کاملا حلقوی و از نوع سه پر ، یعنی دارای 3 کاسبرگ و 3 گلبرگ و 3 تا 6 پرچم و 3 برچه هستند. در جنس نوفار گل نیمه حلقوی است.

شرح جنسهای تیره نیلوفر آبی در ایران

جنس نوفار

این جنس یک گونه به نام نیلوفر زرد (نوفار لوتئوم) دارد. این گیاه دارای ریزوم پایا ، متورم و ضخیم در لجن بستر مردابها و آبهای راکد دائمی است. برگها و گلها مستقیما از ریزوم پدید می‌آیند. برخی از برگها غوطه‌ور در آب ، عده‌ای دارای دمبرگ بلند و پهنکی مدور در سطح آب هستند. گل آن بسیار بزرگ، زرد رنگ ، منظم و نر ماده است و به علت داشتن دمگل بسیار دراز در سطح آب باز می‌شود. کاسه پنج قطعه‌ای گل در ابتدا سبز رنگ است و سپس در سطح رویی یا در هر دو رو زردرنگ می‌شود.

گلبرگها ، که بی‌شمارند ، منشا ناپرچمی دارند و مانند گل پئونیا در دنبال مارپیچ استوار پرچمها قرار می‌گیرند و تقریبا تمام حالات حد واسط تبدیل پرچم به گلبرگ را در آنها می‌توان دید. بساک پرچمها بسیار درشت است. مادگی که از 5 تا 15 برچه تشکیل می‌شود، برخلاف سایر جنسهای این تیره ، جدا برچه نیست بلکه برچه‌های آن در سطح جانبی بهم چسبیده و تخمدان چند خانه را بوجود می‌آورند که هر خانه‌اش محتوی تعداد بی‌شماری تخمک واژگون و پراکنده در تمام سطح جدار است. کلاله‌ها نیز مانند برچه‌ها بهم می‌پیوندند و صفحه‌ای مسطح را با شیارهایی که اثر رگبرگ میانی برچه‌هاست بوجود می‌آورند.


تصویر



میوه کپسول گوشت‌دار شکوفاست که در آب باز می‌شود. دانه‌ها ، که در پوشش لعابی قرار دارند، در آب پراکنده می‌شوند و مدتها در سطح آب باقی می‌مانند. پوست دانه‌ها ، که سخت و غیر قابل نفوذ است، به خوبی می‌تواند توانایی رویشی دانه را برای مدتی بسیار طولانی حفظ کند. دانه دارای جنین دولپه‌ای است که کمی در طول بهم چسبیده و دارای آلبومن مضاعفی است که از آلبومن عادی و پریسپرم حاصل از خورش تشکیل می‌شود. نوفار ، که نیلوفر زرد نامیده می‌شود، در آبهای راکد غرب ایران ، در باختران و حوالی آن می‌روید.

جنس نمفه‌آ

این جنس در ایرانی گونه‌ای با گلهای سفید رنگ دارد که در آبهای گیلان و مازندران می‌روید و نیلوفر سفید نامیده می‌شود. در آبهای مازندران احتمالا گونه دیگری با گلهای زرد رنگ در گذشته بیشتر و اکنون بندرت در آب بندانها انتشار دارد. رنگ گلها در گونه‌های مزبور خیلی متفاوت و بسیار زیبا و درخشان است. از این رو انواع آنها را در استخرها به عنوان زینت می‌کارند.

این گیاه در مصر باستان از گیاهان مقدس به شمار می‌رفته است. برگهای مدور این گیاه ، که دمبرگ بسیار دراز دارند، و همچنین گلهای درشت آن در سطح آب باز می‌شوند ولی میوه آنکه متشکل از برچه‌های بهم پیوسته است کپسول سته مانندی را تشکیل می‌دهد که در آب فرو می‌رود. پرچمها روی نهنج گوشت‌دار قرار دارند. گلبرگها اصولا فاقد نوشجای هستند.



تصویر

جنس لاله مردابی یا سله باقلا

این جنس نیز یک گونه دارد که در آبهای راکد و شیرین سواحل شمالی ایران (گیلان) و بویژه در مردابهای بندر انزلی و رشت ، لاهیجان و لنگرود فراوان می‌روید. برگهای آن ، که مستقیما از ریزوم داخل لجن پدید می‌آیند ، دارای دمبرگ بسیار بلند و پهنک گسترده‌اند و بر اثر رشد زیاد دمبرگ اغلب برگها در خارج از سطح آب باز می‌شوند ، پهنک برخی از برگها نیز که در سطح آب باز شده‌اند بتدریج بر اثر رشد دمبرگ از آب خارج می‌شود.

گلهای بسیار بزرگ و زیبای این گیاه ، که غالبا در چند سانتیمتری تا یک متری خارج از آب باز می‌شوند، رنگ صورتی شفاف دارند. برچه‌ها در سطح ژینوفور بسیار دراز مخروطی شکل قرار گرفته‌اند و سطح اینژینوفور به هنگام رسیدن دانه‌ها به 20 تا 30 سانتیمتر مربع می‌رسد. گونه ایرانی این نیلوفر به لاله مردابی (نلومبیوم کاسپیکوم) مشهور است.

Ranunculales(4:شامل تیره های زیر است:

Ranunculacea:

تیره آلاله (Rununculaceae) شامل 32 جنس و تقریبا 1200 گونه است که 250 گونه آن فقط به جنس آلاله و 170 گونه به جنس کله‌ماتیس تعلق دارند. تیره آلاله در واقع یکی از تیره‌های بزرگ نهاندانگان است و گیاهان آن بیشتر در نواحی معتدل و سرد و یا در نقاط کوهستانی نیمکره شمالی می‌رویند. تعدادی از گونه‌های این تیره در آسیا ، آسیا- اروپا ، اروپا و آمریکا انتشار دارند. همه آنها کم و بیش گونه‌های مجاور و نزدیک هم هستند و اصالت ساختار گل در گونه‌های قاره‌های ذکر شده حاکی از پیوند و خویشاوندی آنهاست. در ایران نیز تیره آلاله گونه‌های متعددی دارد. (15 جنس و بیش از 127 گونه)



تصویر

اختصاصات عمومی

اختصاصات دستگاه رویشی

آلاله‌ها بطور کلی گیاهانی علفی ،‌ بندرت درختچه‌ای ، بالا رونده و دارای دمبرگهای پیچنده و پیچکی هستند مانند کله‌ماتیس. این گیاهان غالبا مانند تک‌لپه‌ایها به علت دارا بودن اندامهای زیرزمینی متورم ، نظیر سوخ ، غده ، ریزوم و ریشه‌های متورم ، پایا و چندساله‌اند. برگها ، جز در کله‌ماتیس‌ها که برگهای متقابل دارند ، معمولا منفرد و متناوب بوده و غالبا دارای نیام رشد یافته و پهنکهایی به اشکال متفاوت‌اند.

اختصاصات دستگاه زایشی

گلها گاهی منفرد یا انتهایی هستند ویا به صورت گل آذینهای مختلف ، مانند گرزن (خربق) ، خوشه (آکونیتوم) و خوشه گرزن با شاخه های بسیار (تالیکتروم) مجتمع‌اند. تیره آلاله در حالت کلی بی‌گلبرگ است، از این‌رو چگونگی پیدایش جام و تغییرشکل پرچمها به صورت گلبرگ در آنها اهمیت فراوان دارد.

اختصاصات طایفه‌های مختلف

طایفه کله ماتیده

این طایفه شامل دو جنس آتراژن و کله‌ماتیس است. جنس کله‌ماتیس در جهان بیش از 170 گونه دارد. در ایران نیز چند گونه از آن در دامنه‌های البرز و بخش شمالی ایران می‌رویند. کله‌ماتیس‌ها درختچه‌هایی بالارونده‌اند و با پیچش دمبرگها به صورت پیچک به تکیه‌گاه خود می‌چسبند. آرایش برگهای کله‌ماتیس ، برخلاف همه آلالگان ، متقابل و پهنک آن مرکب شانه‌ای است. گلها معمولا مجتمع و به صورت خوشه گرزن‌هایی در محل پیوستگی دمبرگ به ساقه ظاهر می‌شوند و گاهی نیز تک‌جنس و دوپایه‌اند.



تصویر

طایفه آنمونه

این طایفه شامل گونه‌های علفی است و غالبا به علت داشتن ریزوم پایا هستند. برگها در گیاهان این طایفه یا مانند آنمون‌ها عمیقا پنجه‌ای هستند و یا نظیر تالیکتروم مرکب شانه‌ای و چند بار تقسیم شده‌اند. اساس ساختار گل ، با وجود شباهت به کله‌ماتیس‌ها ، به نحوی است که غالبا قطعات آن نظیر جنس آنمون نظم سه پر دارند و در زیر هر گل گریبانی از برگ وجود دارد که ممکن است فاصله آن از گل زیاد و یا چون کاسبرگ واقعی کاملا در زیر گل قرار داشته باشد. جنسهای اصلی این طایفه عبارت‌اند از آنمون و تالیکتروم.

طایفه آلاله

گل در این طایفه نسبت به دو طایفه قبلی کاملا متفاوت است، زیرا اولا پنج پر است و ثانیا گلپوش مضاعف دارد و جام رنگین آنها به رنگهای زرد ، سرخ یا سفید کاملا از کاسبرگ سبزرنگ متمایز است. نافه شامل پرچمهای فراوانی است که به صورت مارپیچهای متعدد روی نهنج قرار دارند. مادگی نیز متشکل از برچه‌های آزاد و فراوانی است که روی نهنجی برجسته و رشد یافته قرار دارند.

هر برچه به هنگام رسیدن فندقه‌ای را تشکیل می‌دهد. گلبرگها در بخش پایین خود دارای یکچاله نوشجایی واقعی هستند. تعداد قطعات گل و بویژه گلبرگها در این گروه کاملا مشخص نیست و ممکن است بیش از 5 قطعه باشند، ولی همیشه کمتر از تعداد پرچمهای واقع بر یک مارپیچ‌اند.

طایفه خربق

در واقع از مهمترین تقسیمات این تیره است، شامل جنسهای اصلی نظیر: کالتا ، ایزوپیروم ، سیاه دانه ، خربق (هله‌بوروس) ، کوپتیس ، ترولیوس ، دلفینیوم ، کونسولیدا ، آکونیتوم است. همه این جنسها گیاهانی علفی یکساله یا پایا هستند.

طایفه گل صدتومانی

این طایفه ، که شامل جنسهای پئونیا و هیدراستیس است، با طایفه خربق گروه طبیعی مشخصی را تشکیل می‌دهند که مادگی آنها شامل برچه‌های کم با تخمکهای فراوان‌اند.

کاربرد گیاهان تیره آلاله

بسیاری از گیاهان این تیره ، مانند کله‌ماتیس ، آنمون ، آدونیس ، آکونیتوم ، تاج‌الملوک ، زبان در قفا و پئونیا به عنوان گلهای زینتی در باغچه‌ها کاشته می‌شوند و گونه‌ها و واریته‌های زیادی از آنها به صورت پرورش یافته وجود دارند. در این تیره هیچ گونه‌ای دارای مصرف خوراکی یا صنعتی نیست و تقریبا همگی به علت دارا بودن گلوکوزیدها و آلکالوئیدها کم و بیش سعی هستند. از سایر مواد محتوی در آنها اطلاعات کافی دردست نیست.

بعضی از گونه‌ها از نظر پزشکی اهمیت فراوان دارند. مثلا آکونیتوم دارای آکونیتین و هیدراستیس حاوی بربرین و هیدراستین است. البته سایر گونه‌ها نیز الکالوئیدهای گوناگونی دارند که برخی از آنها در پزشکی و همچنین در ساختن
حشره‌کشها مورد استفاده قرار می‌گیرند. بعضی از آلالگان مانند کله‌ماتیس ، فیکاریا ، هله‌بوروس (خربق) و پئونیا از گذشته‌های دور در طب سنتی و عطاری شناخته شده‌اند.

 

Berberidaceae:

زرشک رده ای با تقریباً 500-450 گونه برگ ریز است و بوته های همیشه سبــز و خاردارآن 5-1مترارتفاع بلندی دارد و بومی مناطق معتدل و نیمه استوایی اروپا ، آسیا ، آفریقا ، آمریکای شمالی و آمریکای جنوبی می باشند. آنها ارتباط بسیارنزدیکی با رده Mahonia از نظر دارند که بعضی از گیاه شناسان زرشکها را شامل می شود.
Berberis gagnepainii دارای خارهایی سه شاخه با جوانه های کوچک برگدارمی باشد. طول هر تیغ به 20
میلیمتر می رسد.

از خصوصیات این رده ، دو شکل جوانه است ، جوانه های درازکه ساختار گیاه را تشکیل می دهد وجوانه های کوتاه با طول تقریبی 1 تا 2 میلیمتر. برگهایی که روی جوانه های بلند قرار دارند غیر فتوسنتزی هستند و بین خارهای سه شاخه 3 تا 30 میلیمتری رشد کرده اند؛ تکمه موجود درگوشه هر برگ و خار تشکیل دهنده جوانه کوچکی است که دارای چندین برگ
فتوسنتزی و معمولی می باشد. طول این برگهای ساده 1 تا 10 سانتیمتر و دارای لبه هایی یکپارچه یا پرخار هستند. برگها در گیاهان جوان فقط روی جوانه های بلند رویش پیدا می کنند و روش برگدهی کامل ، بعد از گذشت 1 تا 2 سال از عمر گیاه جوان ایجاد می شود.
گونه های برگ ریز ( مثل Berberis thunbergii, B. vulgaris) از نظر رنگ زیبای پاییزی قابل توجه هستند ، برگها در این فصل قبل از ریزش به رنگ صورتی یا قرمز تبدیل می شوند.در بعضی از گونه های همیشه سبز
چین ( مثل B. candidula, B. verruculosa) برگهای سفید درخشان آنها ، بطرز خاصی جذاب جلوه می کند.

جزئیات گل Berberis gagnepainii ( گلهایی به قطر 7 میلیمتر)

گلها یا بصورت مجزا ویا بصورت خوشه هایی تا 20 گل بر روی سنبله رشد می کنند. رنگ آنها زرد یا نارنجی است و 3 تا 6 میلیمتر طول دارند و دارای شش کاسبرگ و شش گلبرگ در حلقه های متناوب سه تایی هستند ، رنگ کاسبرگها معمولاً همانند گلبرگها می باشد. میوه این گیاه توت مانند و اندازه آن 15-5 میلیمتر است ، رسیده آن قرمز یا آبی تیره می باشد و اغلب دارای شکوفه های صورتی یا بنفش مومی می باشند که ممکن است دراز و باریک ( مثل میله) و در گونه های دیگر کروی باشند. میوه آن خوراکی و سرشار از ویتامین ث ولی دارای طعمی تند است ، برداشت بوته های خاردار آن دشوار بوده بنابراین مصرف گسترده ای ندارند. آنها غذای مهمی برای بسیاری از پرندگان کوچک هستند که دانه های آین گیاه را از طریق فضله هایشان پراکنده می کنند.

میوه Berberis gagnepainii

چندین گونه باغی مشهور وجود دارند که به خاطر برگهای تزئینیشان پرورش می یابند آنها دارای گلهای سفید و میوه هایی به رنگ قرمز یا آبی تیره هستند. آنها بعنوان موانعی برای دزدی کاربرد دارند ، بوته های خاردار و متراکم آنها مانع غیر قابل عبوری برای دزدان می باشد. به همین علت آنها را معمولاً زیر پنجره های قابل نفوذ می کارند و به شکل خاربست و سایر موانع مورد استفاده قرار می گیرند.

زرشک اروپایی Berberis vulgaris میزبان متناوب زنگ
گندم Puccinia graminis است که یک بیماری قارچی خطرناک گندم می باشد . به همین دلیل سالهای زیادی است که کشت این گونه ممنوع شده است.

 

زرشک درختچه ایست تیغدار به طول ۱ تا ۵ متر. چوب آن به رنگ قرمز، قهوه‌ای یا زرد است. برگهای آن بیضی شکل با دندانه‌های اره‌ای و میوه اش قرمز رنگ بیضوی شکل و ترش مزه‌است.

انتهای بهار و ابتدای تابستان فصل شکوفه دادن بوته زرشک است،غنچه‌های زرد رنگ که در فصل پاییز رنگ قرمز گیلاسی به خود می‌گیرند.

زرشک بومی مناطق معتدل و نیمه استوایی اروپا، آسیا، افریقا، آمریکای شمالی و آمریکای جنوبی می‌باشند. کشور ایران بزرگترین تولیدکننده زرشک در دنیا می‌باشد[۱] که در این میان استان خراسان جنوبی با در اختیار داشتن نزدیک به ۹۷ درصد از اراضی زیرکشت این محصول، تولید ۹۵ درصد از زرشک دنیا را در اختیار دارد.]

 

Papaverales(5:

خود شامل دو تیره Papaveraceae,Fumariaceaeاست.

papaveraceae:

گیاهانی عموماً علفی بندرت دارای اعضای چوبی و یا به صورت درختچه اند شامل 700 گونه می باشند که تعداد فراوانی از آنها تعلق به papaver ها دارند وسعت انتشار آنها در کره زمین زیاد می باشد بطوریکه در غالب نواحی معتدله نیمکره شمالی و حتی در مناطق سرد یافت می شوند ولی در نیمکره جنوبی بندرت ممکن است نمونه هایی از آنها مشاهده گردند این گیاهان برگهایی به وضع منفرد بر روی ساقه دارند پهنک برگ آنها نیز غالباً منقسم به قطعات باریک فراوان است گلهای آنها نر – ماده شامل 2 کاسبرگ زود افت 4 گلبرک (در 2 ردیف) تعداد زیادی پرچم و مادگی مرکب از تخمدانی چند خانه است. در بعضی از آنها 3 کاسبرگ و 6 گلبرگ دیده میشود.
از اختصاصات آنها این است که گلبرگ های آنها در حالت غنچه وضع چین خورده دارند ولی پس از شگفتن گل صاف می گردند.
میوه آنها پوشینه یا خورچین مانند و محتوی دانه های ریز بسیار است.
غالب گیاهان این تیره مانند papaver ها ، Glaucium ها ، Chelidonium ها و غیره مجاری ترشحی لاتکس مرکب از سلولهای منفرد با پشت سر هم با جدار عرضی سوراخ دار و یا بصورت مشبک دارند این سلولها و مجاری در پارانشیم ها مخصوصاً دربافت آبکش دیده می شوند.شیرا به آنها ممکن است شیری رنگ(papaver) ها یا زرد رنگ (Chelidonium) ها و یا قرمز رنگ در (Sanguinaria ها) باشد.گیاهان داروئی مهمی در این تیره وجود دارند که ارزش درمانی ارزنده آنها سبب گردیده که در بسیاری از مداواها با اثر قاطع بکار روند از بعضی از آنها مواد موثر بسیار مهمی استخراج می گردد که در پزشکی اهمیت فراوان دارد.

Fumariaceae:

گیاهان تیره شاتره عموماً علفی، بی کرک و دارای برگهائی متناوب با بریدگیهای بسیار و گلهای آنها نر – ماده ، نامنظم به رنگهای سفید، مایل به قرمز ، قرمز ارغوانی و یا بندرت بنفش است در اغلب آنها مخصوصاً در Fumaria ها گلها به صورت گل آذین های خوشه یا گرزن مجتمع می باشند. در هر گل آنها 2 کاسبرگ زود افت و 4 گلبرگ دید می شود. از مشخصات آنها این است که یکی از گلبرگهای آنها اغلب به صورت دنباله ای در آمده است پرچم های آنها اغلب در قاعده میله ها، طوری به هم پیوستگی دارند که مجموعاً دو دسته مشخص را بوجود می آورند هر یک از دو دسته مذکور شامل یک پرچم کامل و دو نیمه پرچم در طرفین آن است مادگی آنها از دو برچه تشکیل می یابد.
میوه آنها در انواع مختلف به اشکال متفاوت پوشینه فندقه ( fumaria) وکپسول ( corydalis )ومحتوی یک دانه می باشد. گیاهان این تیره شامل 5 جنس و 170 گونه می باشند که بیشتر در نواحی مختلف کوهستانی و یا در اماکن مرطوب پراکندگی دارند.

 

 

 

 




چهارشنبه 11 دی 1387

دو لپه ها(magnoliopsida)

چهارشنبه 11 دی 1387

نوع مطلب :
نویسنده :ش ش

از اختصاصات عمومی گیاهان دو لپه ای آن است که دانه در این گروه گیاهی از دانه گیاهان تک لپه ای در وضع رشد رأس جنین که بسرعت متوقف شده دو نقطه جانبی آن بر اثر رشد ایجاد دو لپه متورم را می کند متفاوت بوده، همچنین ریشه اصلی در دو لپه ایها (برخلاف تک لپه هایها که وجود ندارد) از رشد ریشه چه جنین ایجاد میشود. فقط در دولپه ایهای دارای ریزوم ریشه های نابجا (که کار ریشه اصلی را انجام می دهند) مانند تک لپه ایها دیده میشود.
ساقه و ریشه در دو لپه ایها (بر خلاف تک لپه ایها) دارای ساختار پسین و رشد قطری است تعداد قطعات گل در این گروه در هر حلقه چهارتایی یا پنج تایی بوده، در بعضی از خانواده ها استثنائا ممکن است 3 تا 6 قطعه باشد
.

Composite Flower

 

Parts of a dicot

روزنه هوایی:

کرک ها

 برش عرضی ریشه گیاه دو لپه ای


برش عرضی ساقه دو لپه ای 

 

 

 

 

 




شنبه 7 دی 1387

تک لپه ای ها

شنبه 7 دی 1387

نوع مطلب :
نویسنده :ش ش

صفات عمومی تک لپه‌ایها

  • یاخته تخم با تقسیمات مکرر خود پیش جنینی را ایجاد می‌کند منطقه توقف نمو جنین جانبی است و رشد بعدی جنین از نقطه مقابل آن انجام می‌شود و یک لپه را که نسبت به محور پیش جنین جانبی است را تشکیل می‌دهد.

  • تشکیل بافت آلبومن در دانه تک لپه‌ایها از نوع هسته‌ای یا حالت حد واسط است. یعنی بعد از تقسیم یاخته مادر آلبومن دیواره‌ای بین یاخته‌های حاصل از تقسیم ایجاد نمی‌شود.

  • در تک لپه‌ایها ، ریشه اصلی بعد از مدتی از بین می‌رود و ریشه‌های نابجا که از قسمتهای زیرین ساقه بوجود می‌آیند، جانشین آن می‌گردند.

  • در تک لپه‌ایها ، ساقه منشعب نمی‌شود و آنچه انشعاب حاصل می‌کند، محور گل آذین است نه ساقه.

  • برگ دارای رگ‌بندی موازی است و تعداد اجزای گل 3 یا مضربی از 3 می‌باشد.

  • دستجات آوندی در برش عرضی ساقه متعدند و در روی دوایر متحدالمرکز قرار می‌گیرند.

  • ساختمان چوب و آبکش ثانویه که در دو لپه‌ایها دیده می‌شود در تک لپه‌ایها وجود ندارد.

تکامل و فیلوژنی تک لپه‌ایها

تشابه کامل دستگاه تولید مثل در تک لپه‌ایها و دو لپه‌ایها نشان می‌دهد که نهاندانگان شاخه متشابهی از گیاهان گلدار را تشکیل می‌دهند که ممکن است دارای منشا مشترک باشند. اموزه اکثر گیاه‌شناسان بر این عقیده استوار هستند که تک لپه‌ایها از دو لپه‌ایهای جدا برچه یعنی آلاله‌گان (Ranales) منشا گرفته‌اند. وجود یک لپه واحد در انواع متعدد آلاله‌گان ، پراکندگی دستجات آوندی در ساقه انواع مختلفی از آلاله‌گان مانند نیلوفر آبی و وجود گلهای سه قسمتی در گونه‌های متعددی از آلاله‌گان ، نظریه فوق را تائید می‌کنند.



تصویر

رده بندی تک لپه ایها

Apocarpalesیا  Helobiales  

گیاهانی هستند آبزی ، دارای برچه‌های فراوان و جدا از هم ، پرچم‌های زیاد با استقرار مارپیچی ، گلهای ناقص ، دانه فاقد آلبومن و تخمدان فوقانی که شامل تیره‌های زیر است.
  • تیره تیر کمان آبی alismaceae: گیاه معروف این تیره sagittaria sagitifolia است.
  • علف هرزی پهن برگ که از علفهای هرز درجه دوم می باشد، چند ساله و اغلب قبل از نشاکاری ها مشاهده می شود.

    برای مبارزه می توان از علفکش های مورد استفاده برای جگن ها استفاده نمود.

     



شرح تیره بارهنگ آبی:

Alismaceae



گیاهان این تیره عموماً آبزی یا مردابی بوده دارای ساقه و دمبرگ توخالی (سوراخ دار) یا پر از بافت اسفنجی هستند.
برگها معمولاً بن رست ، دارای و دمبرگی بلندو پهنکی با دو یاسه شکل متفاوت اند. گلها واجد سه کاسبرگ سبز رنگ و سه گلبرگ سفید و یا آبی متمایل به صورتی بوده تک جنس یا نر ماده هستند و به طور چرخه ای در محل بندهای ساقه هوایی جمع می شوند و گل آذینی را به صورت چرخه های مطبق تشکیل می دهند.
نافه شامل 9 یا 6 و یا 3 پرچم ولی مادگی دارای 6 برچه است که هر سه تا از آنها روی یک حلقه قرار می گیرند به طور کلی استقرار قطعات گل این تیره حالتی نیمه حلقوی و نیمه مارپیچی دارد و از این نظر این تیره در راسته هلو بیال دارای اهمیت خاصی است. زیرا وضع نیمه حلقوی و نیمه مارپیچی قطعات گل در تیره بارهنگ آبی این راسته را به راسته آلاله از دو لپه های بسیار نزدیک می کند و احتمالاً می باید با آن ارتباط و پیوند اجدادی داشته باشد.
این تیره در جهان دارای 14 جنس و تقریباً 60 گونه است که عموماً در مناطق معتدل نیمکره شمالی انتشار دارند و تقریباً همه آنها آبزی کامل و یا دوزیست هستند. گرده افشانی در گیاهان این تیره غالباً به وسیله حشرات انجام می گیرد و در گونه هایی که گلهایشان در سطح آب و یا خارج از آن باز نمی شود گرده افشانی درونی وخودی است.
این تیره در ایران دارای 3 جنس است که در شمال ، شمال شرقی و شرق و غرب انتشار دارند.
- جنس بارهنگ آبی Alisma که پهنک برگ آن قطبی شکل یا قاشق مانند (چمچه ای) است به همین علت این گیاه را در شمال بنام قاشقک آبی می نامند این گیاه در نواحی شمال ایران در مردابها و آبگیرهای سواحل دریای خزر (بندر انزلی ، رشت ، لاهیجان) در شرق (هامون) در غرب (کرمانشاه) می روید. در آبهای راکد اطراف تهران دو گونه از آن بنام Alisma Plantago aquatica و Alisma Lanceolatum می رویند که در گونه دوم برگها دارای پهنک باریک نیزه ای شکل اند.
- جنس تیر کمان آبی که در ایران فقط یک گونه بنام Sagittaria Trifolia است‌ که در شمال ایران کنار جوبیارهای مجاور مزارع برنج در گیلان (رشت، بندر انزلی ، لاهیجان) و تنکابن و مازندران می رویند.
تذکر : بعضی مولفین جنس تیرکمان آبی را بعنوان تیره کمان آبی ذکر کرده اند از فلورا ایرانیکا شماره 78)
و جنس داماسونیوم که این جنس دارای یک گونه بنام Damasonium alisma است که در آبهای شمال شرقی ایران و در شمال غربی ( در آبهای راکد بین مراغه و میاندوآب)و در جنوب (آبشور حوالی شوش) می روید.

  • تیره هزارنی Butomaceae: گونه معروف آن هزارنی یا Buttomus است.

  • تیره Iuncaginaceae: گونه معروفش Triglochin است.

راسته spadiciflorales

گل آذین از نوع سنبله یا از نوع اسپادیس است که بوسیله یک یا چند براکته محافظ به نام اسپات پوشیده شده است. دانه دارای آلبومن ، گلهای ناقص و تخمدان فوقانی که شامل تیره‌های زیر است.
  • تیره خرما palmae: گیاهانی هستند درختی یا علفی با ساقه راست و استوانه‌ای. خرما (phoenix) و نارگیل (cocos) از گیاهان معروف این تیره هستند.

  • تیره گل شیپوری Araceae: از گیاهان این تیره ، گل شیپوری (Arum) دارای نمونه‌های خودرو در ایران می‌باشد.

  • تیره عدسک آبی lemnaceae: از گیاهان این تیره عدسک آبی (Lemna minor) در شمال ایران دیده می‌شود.

  • تیره گرز Typhaceae: گیاهان معروف این تیره نی لوئی sparganium و Typha می‌باشد.

راسته glumales

گل آذین‌ها از نوع سنبله ، گلها ناقص ، دانه دارای آلبومن آردی شکل و تخمدان فوقانی که شامل تیره‌های زیر است.
  • تیره گندم Gramineae: تیره‌ای شامل 600 جنس و 2000 گونه. ارزن ، ذرت ، برنج ، نیشکر ، جو و چاودار از گیاهان معروف این تیره است.

  • تیره جگن cyperaceae: نی بوریا cyperus و جگن carex از گیاهان معروف این تیره است.



تصویر

راسته Liliales

گلها منظم و کامل ، دانه دارای آلبومن ، تخمدان فوقانی که شامل تیره‌های زیر است.
  • تیره آلاله LiLiaceaee: پیاز (Allium) ، لاله (Tulipa) ، گل حسرت (colchicum) و مارچوبه (Asparagus) از گیاهان معروف این تیره است.

  • تیره برگ بیدی commelinaceae: برگ بیدی Tradescantia در ایران به صورت زینتی پرورش می‌یابد.

  • تیره سازو Juncaceae: گیاه سازو juncos در این تیره قرار دارد.

راسته Albominales

دانه دارای آلبومن ، گلها منظم یا نامنظم و تخمدان تحتانی. موز ، زنجبیل ، گل نرگس ، هل ، زنبق و آناناس از تیره‌های معروف این راسته هستند.

گل نرگس :
گیاه نرگس از خانواده
نرگسیان (Amaryllidaceae ) و تیره Narcissus می‌‌باشد.
نرگس گیاهی دائمی و پیازدار می‌‌باشد. پیازهای آن درشت و دارای ورقه‌های فلسی یا مطبق است. به عبارت دیگر پیاز آن می‌تواند چندین سال متوالی گل دهد و گل آن همه ساله درشت تر گردد. گلهای نرگس به رنگ سفید، زرد، نارنجی، کم پر و پُر پر هستند. برگهای این گیاه از بن ریشه بصورت صاف یا شیاردار بیرون می‌‌آیند و در طول ساقه قرار میگیرند.نرگس‌ها به اندازه‌های مختلف یافت می‌شوند از گلهای 5 اینچی روی ساقه‌های 2 فوتی گرفته تا گلهای 5/0 اینچی روی ساقه 2 اینچی
.




نرگس‌ها شاید آسانترین و مطمئن‌ترین پرورش از میان خانواده تمام گلها هستند و برای افراد مبتدی در باغبانی ایده‌ آل است. پیاز و برگها حاوی کریستالهای سمی هستند که فقط حشرات اصلی می‌توانند بدون آسیب رساندن به آن از آن مصرف کنند هر چند ممکن است جانوران آنها را از زیر خاک بیرون بیاورند.

رده بندی انواع نرگس

رده بندی یک گونه کشت شده (قابل کشت) نرگس بر پایه توصیف و سنجش یا از یک رده بندی ارائه شده توسط فردی که گونه‌ها را به ثبت می‌رساند، پایه‌ گذاری شده است.
کد رنگ‌های استفاده شده برای توصیف رنگ نرگس‌ها به قرار زیر است:
W- سفید (سفید گونه) G- سبز Y- زرد P – صورتی O- نارنجی R- قرمز
در توصیف گل نرگس هر نرگس را به دو بخش تقسیم می‌کنیم

رویشگاههای طبیعی در ایران

در برخی نواحی ایران گیاه نرگس به صورت خودرو وجود دارد که از آنجمله میتوان به مناطقی در استان فارس نظیر کازرون و منطقه گله دار در شمال استان بوشهر و جنوب استان فارس اشاره نمود
مهمترین رویشگاه نرگس در ایران شهرستان بهبهان است كه در سال 92 میلادی به عنوان بهترین نرگس دنیا شناخته شده است. همچنین درشهرستان شیراز نیز نرگس می روید
.

 

راسته Exalbominales

دانه فاقد آلبومن گلها نامنظم و تخمدان تحتانی. تیره معروف این راسته ، ثعلب یا ارکیده است که دارای گونه‌های فراوانی در ایران می‌باشد.

لاله واژگون:

لاله واژگون یا اشک مریم


مشخصات کلی



نام: لاله واژگون ، لاله سرنگون و اشك مریم
بو: بوی گلهای این گیاه زیاد مطلوب نیست و منحصراً به دلیل رنگ و فرم گلها کاربرد دارد.
اندازه: ارتفاع تا 100 تا 120 سانتیمتر، فاصله کاشت 35 سانتیمتر
محل: گلستان كوه در خوانسار، ارتفاعات اشترانكوه لرستان و كوه‌های صمصامی در چهار محال و بختیاری و شمال خراسان
خاک: مرطوب و غنی و دامنه های سنگلاخی و صخره‌ای
حساسیت: مقاوم به سرما
عمر گل: 3 هفته
رنگ گلها: زرد، نارنجی، قهوه ای متمایل به قرمز، زنگوله ای
برگها: کشیده و مجتمع
ازدیاد: تقسیم بوته
زمان گلدهی: فروردین و اردیبهشت در نواحی شمالی زاگروس و در مناطق جنوبی در اواسط تابستان
زمان کاشت: شهریور، مهر، آبان
زمان تقسیم بوته: شهریور و مهر



لاله های واژگون یكی از 12 هزار گونه گیاهی شناسایی شده در كشور است كه زیباییی آنها نفس را در سینه حبس كرده و كمتر كسی است كه آرزوی دیدن آنها را در آغازین فصل سال نداشته باشد . در صورت عدم تخریب به واسطه دام و انسان حتی 10 هزار شاخه از آن را در یك دشت می‌توان مشاهده كرد. این گیاه نه تنها گل زیبایی است بلكه خواص درمانی متعددی نیز دارد. این گیاه اشك مریم نیز نامیده می شود که این به خاطر مقدار شبنمی ست که در بین این گلها جمع می شود و بعد از گل به پائین می چكد.
عمر این گیاه بسیار كوتاه است. از اوایل اردیبهشت ماه گل دهی این گیاه شروع می شود و در فصل بارش تمام می شود.
خواص دارویی این گیاه اصولاً در پیاز این گیاه است. پیاز این گیاه داروی مؤثری برای دردهای رماتیسمی و دردهای مفصلی و پاك كننده دستگاه كبدی است. البته این گیاه جزء داروهای سمی است و مصرف آن باید زیر نظر پزشك باشد.
چرای احشام، تخریب زیستگاه برای ایجاد اراضی كشاورزی، برداشت مستقیم این گیاه و عرضه به بازار مهم‌ترین عوامل تهدید لاله های واژگون است. این گیاه نخستین بار در سال 1576 میلادی به وسیله جهانگردان اروپایی از ایران به اتریش برده شد. شیوه پرورش لاله واژگون در باغها و گلخانه‌ها در سطح وسیعی از اروپا رواج دارد در حالی كه این گل در فلات ایران به طور طبیعی رشد و نمو می‌كند .


 




شنبه 7 دی 1387

نمایی از گیاهان تک لپه

شنبه 7 دی 1387

نوع مطلب :
نویسنده :ش ش

ساقه گیاهان تک لپه ای: ذرت-جو-گندم-مارچوبه-نخل

تصویرذرت با نام علمی Zea mays یکی از غلات گرمسیری و از خانواده گندمیان (گرامینه) متعلق به گیاهان تک لپه می‌باشد. گیاه ذرت ، تنها غله‌ای است که در کشور مکزیک و گواتمالا تکامل یافته است. ذرت پرمحصول‌ترین غله دنیا به حساب می‌آید و از لحاظ مقدار تولید ، پس از گندم و برنج قرار می‌گیرد. امروزه ذرت در تغذیه بسیاری از مردمان دنیا نقش اساسی دارد.

 

Zea mays

 

 

گندم:

تصویرFamily Poaceae

گیاه گندم از جمله مهمترین غلات به شمار می‌آید. این گیاه ، یک ساله و از خانواده گرامینه‌ها (گندمیان) می‌باشد و دارای دو گونه اهلی و وحشی است. نام علمی آن Triticum spp می‌باشد.

 

گیاه مارچوبه:

img/daneshnameh_up/0/0c/Asparagus-officinalis.gif




  • کل صفحات: 3
  • 1  
  • 2  
  • 3